સમઆયતનીય (Isochoric) પ્રક્રિયા પર નોંધ લખો.

(N/A) જે પ્રક્રિયા દરમિયાન તંત્રનું કદ અચળ રહે તેને સમઆયતનીય પ્રક્રિયા કહેવાય છે. સમઆયતનીય પ્રક્રિયામાં કદ $V$ અચળ રહે છે.
કાર્ય $W = P \Delta V$ હોવાથી અને $\Delta V = 0$ હોવાથી,થયેલ કાર્ય $W = 0$ થાય છે.
ઉષ્માગતિશાસ્ત્રના પ્રથમ નિયમ મુજબ,$\Delta Q = \Delta U + \Delta W$. અહીં $\Delta W = 0$ હોવાથી,$\Delta Q = \Delta U$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે જો ઉષ્માનું શોષણ થાય,તો આંતરિક ઉર્જા વધે છે,જેના પરિણામે તાપમાનમાં વધારો થાય છે. તેનાથી વિપરીત,જો વાયુ ઉષ્મા મુક્ત કરે,તો આંતરિક ઉર્જા ઘટે છે,જેના પરિણામે તાપમાનમાં ઘટાડો થાય છે.
આપેલ ઉષ્મા માટે તાપમાનમાં થતો ફેરફાર અચળ કદ પર વાયુની વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતાના સૂત્ર દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે:
$C_v = \frac{\Delta Q}{\mu \Delta T} \implies \Delta T = \frac{\Delta Q}{\mu C_v}$,જ્યાં $\mu$ એ મોલની સંખ્યા છે.