એરાઈલ હેલાઈડ્સ આલ્કાઈલ હેલાઈડ્સની સરખામણીમાં ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન પ્રતિક્રિયાઓ પ્રત્યે ઓછા સક્રિય કેમ હોય છે? આપણે એરાઈલ હેલાઈડ્સની પ્રતિક્રિયાશીલતા કેવી રીતે વધારી શકીએ?

(N/A) એરાઈલ હેલાઈડ્સ આલ્કાઈલ હેલાઈડ્સ કરતા ન્યુક્લિયોફિલિક સબસ્ટિટ્યુશન માટે ઓછા સક્રિય હોય છે,જેના કારણો નીચે મુજબ છે:
$1$. રેઝોનન્સ અસર: હેલોજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ બેન્ઝીન રિંગના $\pi$-ઈલેક્ટ્રોન સાથે સંયુગ્મનમાં ભાગ લે છે,જેના પરિણામે કાર્બન અને હેલોજન પરમાણુ વચ્ચે આંશિક દ્વિબંધ લાક્ષણિકતા આવે છે. આ $C-X$ બંધને મજબૂત અને ટૂંકો બનાવે છે,જેથી તેને તોડવું મુશ્કેલ બને છે.
$2$. સંકરણમાં તફાવત: એરાઈલ હેલાઈડ્સમાં,હેલોજન સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ $sp^2$-સંકરિત હોય છે,જે આલ્કાઈલ હેલાઈડ્સના $sp^3$-સંકરિત કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ હોય છે અને ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મને વધુ મજબૂતીથી પકડી રાખે છે.
$3$. ફિનાઈલ કેટાયનની અસ્થિરતા: એરાઈલ હેલાઈડ્સના સ્વ-આયનીકરણ દ્વારા બનતો ફિનાઈલ કેટાયન રેઝોનન્સ દ્વારા સ્થિર થતો નથી.
$4$. ઈલેક્ટ્રોન અપાકર્ષણ: ઈલેક્ટ્રોનથી સમૃદ્ધ બેન્ઝીન રિંગ આવતા ન્યુક્લિયોફાઈલને અપાકર્ષે છે.
એરાઈલ હેલાઈડ્સની પ્રતિક્રિયાશીલતા વધારવા માટે,આપણે ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઈલેક્ટ્રોન-વિથડ્રોઈંગ ગ્રુપ (જેમ કે $-NO_2$) દાખલ કરી શકીએ છીએ. આ જૂથો બેન્ઝીન રિંગમાંથી ઈલેક્ટ્રોન ઘનતા ખેંચે છે,જેનાથી ન્યુક્લિયોફાઈલના હુમલાને સરળ બનાવે છે.