જ્યારે સફેદ પ્રકાશ પોલા પ્રિઝમમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે

વિધાન: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમ દ્વારા સમાન વિચલન કોણ (લઘુત્તમ વિચલન સિવાય) માટે આપાતકોણના બે મૂલ્યો શક્ય છે.
કારણ: હવામાં રાખેલા પ્રિઝમમાં,એક કિરણ પ્રથમ સપાટી પર આપાત થાય છે અને બીજી સપાટીમાંથી બહાર નીકળે છે. જો બીજું કિરણ બીજી સપાટી પર અગાઉના નિર્ગમન કિરણના માર્ગે આપાત કરવામાં આવે,તો તે પ્રથમ સપાટીમાંથી અગાઉના આપાત કિરણના માર્ગે બહાર નીકળે છે. આ સિદ્ધાંતને પ્રકાશની પ્રતિવર્તીતાનો સિદ્ધાંત કહેવામાં આવે છે.

પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu = \sqrt{3}$ છે અને લઘુત્તમ વિચલન કોણ અને પ્રિઝમ કોણનો ગુણોત્તર $1$ છે. પ્રિઝમ કોણનું મૂલ્ય $......^{\circ}$ છે.

$15^o$ ના ખૂણાવાળા કાચના પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu_1 = 1.5$ છે,તેને $\mu_2 = 1.75$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા બીજા કાચના પ્રિઝમ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ પ્રિઝમનું સંયોજન વિચલન રહિત વિભાજન (dispersion without deviation) ઉત્પન્ન કરે છે. બીજા પ્રિઝમનો ખૂણો ......$^o$ હોવો જોઈએ.

$45^o$ ના પ્રિઝમ કોણ ધરાવતા પ્રિઝમ માટે,એવું જોવા મળે છે કે સ્પર્શક આપાતકોણ (grazing incidence) માટે નિર્ગમન કોણ $45^o$ છે. પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક શોધો.

જ્યારે પાતળા પ્રિઝમને હવામાં મૂકવામાં આવે ત્યારે તેના દ્વારા ઉત્પન્ન થતો વિચલન કોણ $\delta_1$ છે અને જ્યારે તેને પાણીમાં ડુબાડવામાં આવે ત્યારે તે $\delta_2$ છે. કાચ અને પાણીનો વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $\frac{3}{2}$ અને $\frac{4}{3}$ છે. ગુણોત્તર $\delta_1 : \delta_2$ કેટલો થાય?