જ્યારે પાતળા પ્રિઝમને હવામાં મૂકવામાં આવે ત્યારે તેના દ્વારા ઉત્પન્ન થતો વિચલન કોણ $\delta_1$ છે અને જ્યારે તેને પાણીમાં ડુબાડવામાં આવે ત્યારે તે $\delta_2$ છે. કાચ અને પાણીનો વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $\frac{3}{2}$ અને $\frac{4}{3}$ છે. ગુણોત્તર $\delta_1 : \delta_2$ કેટલો થાય?

જો સમબાજુ પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક $\sqrt{3}$ હોય,તો પ્રિઝમનો લઘુત્તમ વિચલન કોણ ......$^o$ છે.

ન્યૂનતમ વિચલન કોણ (angle of minimum deviation) ની વ્યાખ્યા આપો.

$A$ જેટલા વક્રીભવન કોણ ધરાવતા પ્રિઝમની પ્રથમ વક્રીભવન સપાટી પર પ્રકાશનું કિરણ લંબરૂપે આપાત થાય છે. આ કિરણ પ્રિઝમમાંથી બહાર નીકળતી વખતે સપાટીને સમાંતર (grazing emergence) બહાર આવે છે. જો પ્રિઝમનો અડધો ભાગ (છાયાંકિત ભાગ) કાઢી નાખવામાં આવે,તો તે જ કિરણ:

પ્રિઝમનો આડછેદ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ છે. જ્યારે આપાતકોણ એ પ્રિઝમકોણ જેટલો હોય ત્યારે લઘુત્તમ વિચલન જોવા મળે છે. પ્રકાશને $BC$ ના મધ્યબિંદુ $P$ થી $A$ સુધી પહોંચતા લાગતો સમય $..... \times 10^{-10} \, s$ છે. (આપેલ છે: શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ $= 3 \times 10^8 \, m/s$ અને $\cos 30^{\circ} = \frac{\sqrt{3}}{2}$)

$60^{\circ}$ ના વક્રીભવન કોણ ધરાવતા કાચના પ્રિઝમને પ્રવાહીમાં ડૂબાડવામાં આવે ત્યારે તેનું લઘુત્તમ વિચલન કોણ $30^{\circ}$ છે. પ્રવાહી માધ્યમની સાપેક્ષે કાચનો ક્રાંતિકોણ કેટલો હશે ($^{\circ}$ માં)?