ચાકગતિ (Rotational motion) એટલે શું? ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ચાકગતિ એટલે દ્રઢ પદાર્થની એવી ગતિ જેમાં તેના તમામ કણો વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે અને આ તમામ વર્તુળોના કેન્દ્રો એક નિશ્ચિત સીધી રેખા પર આવેલા હોય છે,જેને પરિભ્રમણની ધરી (axis of rotation) કહેવામાં આવે છે.
મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ:
$1$. પદાર્થનો દરેક કણ વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે.
$2$. આ તમામ વર્તુળોના કેન્દ્રો એક જ રેખા પર હોય છે,જે પરિભ્રમણની ધરી બનાવે છે.
$3$. પરિભ્રમણની ધરી સ્થિર અથવા ગતિશીલ હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ:
સીલિંગ ફેન (છતનો પંખો) ધ્યાનમાં લો. જ્યારે તે ફરે છે,ત્યારે પાંખિયા પરનો દરેક બિંદુ એક કેન્દ્રીય ઉભી ધરીની આસપાસ વર્તુળાકાર માર્ગે ગતિ કરે છે. આ તમામ વર્તુળાકાર માર્ગોના કેન્દ્રો પંખાના સળિયા (પરિભ્રમણની ધરી) પર આવેલા હોવાથી,આ ચાકગતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. અન્ય ઉદાહરણોમાં કુંભારનો ચાકડો,ભમરડો અને મેરી-ગો-રાઉન્ડનો સમાવેશ થાય છે.

Explore More

Similar Questions

ઘર્ષણ રહિત પુલીને વીટાળેલા દોરીના છેડે દળ $m$ લટકાવેલ છે. પુલીનું દળ $M$ અને ત્રિજ્યા $R$ છે. જો પુલી એ નિયમિત વર્તુળાકાર તકતી હોય અને દોરી પુલી પર સરકતી ન હોય,તો દળનો પ્રવેગ કેટલો હશે?

Difficult
View Solution

એક પદાર્થ સ્થિર અક્ષની આસપાસ ફરે છે. જો કોણીય મંદન એ કોણીય ઝડપના વર્ગમૂળના પ્રમાણમાં હોય,તો પદાર્થની સરેરાશ કોણીય ઝડપ,જ્યાં $\omega_0$ એ પ્રારંભિક કોણીય ઝડપ છે,તે શોધો.

ભ્રમણ કરતી દ્રઢ પદાર્થ પરના એક બિંદુના કોણીય સ્થાન $\theta$ નો સમય $t$ સાથેનો ફેરફાર આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. શું પદાર્થ ઘડિયાળના કાંટાની દિશામાં (clockwise) કે ઘડિયાળના કાંટાની વિરુદ્ધ દિશામાં (anti-clockwise) ભ્રમણ કરે છે?

એક સમાન જાડાઈ ધરાવતું પૈડું જેની જડત્વની આઘૂર્ણ $I$ અને ત્રિજ્યા $R$ છે,તે તેના દ્રવ્યમાન કેન્દ્રની આસપાસ મુક્તપણે ફરી શકે છે (આકૃતિ જુઓ). એક દળરહિત દોરી તેના પરિઘ પર વીંટાળેલી છે અને $m_{1}$ અને $m_{2}$ $(m_{1} > m_{2})$ દળના બે બ્લોક દોરીના છેડાઓ સાથે જોડાયેલા છે. તંત્રને સ્થિર સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે. જ્યારે $m_{1}$ બ્લોક $h$ જેટલું અંતર નીચે ઉતરે ત્યારે પૈડાની કોણીય ઝડપ કેટલી હશે?

$M$ દળ અને $R$ ત્રિજ્યા ધરાવતી તકતી (disc) પર એક દોરી વીંટાળેલી છે અને તેનો મુક્ત છેડો છત સાથે બાંધેલો છે. જેમ તકતી દોરીને ઉકેલે છે તેમ તેનું દ્રવ્યમાન કેન્દ્ર નીચે તરફ ગતિ કરે છે. દોરીમાં ઉદ્ભવતું તણાવ બળ કેટલું હશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo