ડાઉન સિન્ડ્રોમ એટલે શું? તેના લક્ષણો અને કારણો જણાવો. જો માતાની ઉંમર $40$ વર્ષથી વધુ હોય તો ડાઉન સિન્ડ્રોમ ધરાવતું બાળક થવાની શક્યતા કેમ વધી જાય છે?

(N/A) ડાઉન સિન્ડ્રોમ એ માનવ આનુવંશિક વિકાર છે જે રંગસૂત્ર નંબર $21$ ની ટ્રાયસોમીને કારણે થાય છે. આવા વ્યક્તિઓ એન્યુપ્લોઇડ હોય છે અને તેમાં $47$ રંગસૂત્રો $(2n+1)$ હોય છે.
તેના લક્ષણોમાં માનસિક મંદતા,શારીરિક વૃદ્ધિમાં અસાધારણતા,સતત ખુલ્લું મોઢું,કરચલીવાળી જીભ અને ઠીંગણાપણું વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
આ વિકારનું મુખ્ય કારણ અંડકોષના નિર્માણ દરમિયાન અર્ધીકરણ (meiotic division) ની પ્રક્રિયામાં $21$ મી જોડીના સમાન રંગસૂત્રોનું અલગ ન થવું (non-disjunction) છે.
માતાની ઉંમર વધવાની સાથે ($40$ વર્ષથી વધુ) ડાઉન સિન્ડ્રોમ ધરાવતું બાળક થવાની શક્યતા વધે છે કારણ કે સ્ત્રીઓમાં અંડકોષો જન્મથી જ હાજર હોય છે. જેમ જેમ માતાની ઉંમર વધે છે,તેમ આ જૂના કોષોમાં જીવનભરના વિવિધ ભૌતિક-રાસાયણિક સંપર્કને કારણે રંગસૂત્રીય નોન-ડિસજંક્શન થવાની સંભાવના વધી જાય છે.