પ્રક્ષિપ્ત ગતિ અને પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ એટલે શું? કોઈપણ સમયે પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થના સ્થાનનું મૂલ્ય શોધો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પ્રક્ષિપ્ત ગતિ: જ્યારે કોઈ પદાર્થને પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ ક્ષેત્રમાં ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે તે અચળ સમક્ષિતિજ વેગ અને અચળ ઉર્ધ્વ પ્રવેગ સાથે ગતિ કરે છે. આવી દ્વિ-પરિમાણીય ગતિને પ્રક્ષિપ્ત ગતિ કહેવામાં આવે છે અને તે પદાર્થને પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,જ્યારે આપણે ફૂટબોલને લાત મારીએ છીએ,ત્યારે જો હવાનો અવરોધ અવગણવામાં આવે તો તે પ્રક્ષિપ્ત ગતિ કરે છે.
પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ સમક્ષિતિજ માર્ગ પર સમાન વેગ $(a_x = 0)$ સાથે ગતિ કરે છે.
પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ ગુરુત્વાકર્ષણ હેઠળ ઉર્ધ્વ માર્ગ પર $g$ જેટલા સમાન પ્રવેગ $(a_y = -g)$ સાથે ગતિ કરે છે.
ધારો કે પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થને $X$-અક્ષ સાથે $\theta_0$ ખૂણે $\vec{v}_0$ વેગ સાથે ફેંકવામાં આવે છે. પ્રવેગ $\vec{a} = -g \hat{j}$ છે.
પ્રારંભિક વેગના ઘટકો:
$v_{0x} = v_0 \cos \theta_0$
$v_{0y} = v_0 \sin \theta_0$
ગતિના સમીકરણ $r = r_0 + v_0 t + \frac{1}{2} a t^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$X$-યામ માટે:
$x(t) = x_0 + v_{0x} t + \frac{1}{2} a_x t^2 = 0 + (v_0 \cos \theta_0) t + 0 = v_0 \cos \theta_0 t$
$Y$-યામ માટે:
$y(t) = y_0 + v_{0y} t + \frac{1}{2} a_y t^2 = 0 + (v_0 \sin \theta_0) t - \frac{1}{2} g t^2 = v_0 \sin \theta_0 t - \frac{1}{2} g t^2$
આમ,કોઈપણ સમયે $t$ પર કણનું સ્થાન $(x(t), y(t)) = (v_0 \cos \theta_0 t, v_0 \sin \theta_0 t - \frac{1}{2} g t^2)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થ દ્વારા પ્રાપ્ત મહત્તમ ઊંચાઈ $64 \,m$ છે. જો પ્રારંભિક વેગ અડધો કરવામાં આવે, તો પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થની નવી મહત્તમ ઊંચાઈ . . . . . . $m$ થશે.

એક ખેલાડી બોલને $20 \ ms^{-1}$ ની ઝડપે કિક મારે છે જેથી તેની સમક્ષિતિજ અવધિ (horizontal range) મહત્તમ થાય. કિકની દિશામાં $24 \ m$ દૂર રહેલો બીજો ખેલાડી,બોલને કિક મારવાની ક્ષણે જ તે જ દિશામાં દોડવાનું શરૂ કરે છે. જો તેણે બોલ જમીન પર પહોંચે તે પહેલાં તેને પકડવો હોય,તો તેણે કેટલી વેગથી દોડવું જોઈએ? (લો $g = 10 \ ms^{-2}$)

Difficult
View Solution

એક પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થને જમીન પરથી એવી રીતે ફેંકવામાં આવે છે કે તે $90 \,m$ દૂર આવેલા લક્ષ્યને અથડાય છે. લક્ષ્યને અથડાવવા માટે પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થનો લઘુત્તમ વેગ કેટલો હશે ($\,ms^{-1}$ માં)? (ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે પ્રવેગ $= 10 \,ms^{-2}$)

એક ખેલાડી દડાને મહત્તમ $80 \,m$ ના સમક્ષિતિજ અંતર સુધી ફેંકી શકે છે. જો તે સમાન વેગ સાથે દડાને શિરોલંબ દિશામાં ફેંકે, તો દડા દ્વારા પ્રાપ્ત થતી મહત્તમ ઊંચાઈ કેટલી હશે ($\,m$ માં)?

એક પ્રક્ષિપ્ત પદાર્થને $K$ ગતિઊર્જા સાથે પ્રક્ષિપ્ત કરવામાં આવે છે. જો તેની સમક્ષિતિજ અવધિ મહત્તમ હોય,તો તેના મહત્તમ ઊંચાઈના બિંદુએ તેની ગતિઊર્જા ......... $K$ હશે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo