બે કોઈલ $C_{1}$ અને $C_{2}$ ને એક અવાહક નળાકાર પર વીંટાળવામાં આવી છે. કોઈલ $C_{1}$ ને બેટરી અને કળ $K$ સાથે જોડવામાં આવી છે,અને કોઈલ $C_{2}$ ને ગેલ્વેનોમીટર $G$ સાથે જોડવામાં આવી છે. કળ $K$ દબાવતા,કોઈલ $C_{1}$ માં વિદ્યુતપ્રવાહ વહેવાનું શરૂ થાય છે. નીચેના કિસ્સાઓ માટે ગેલ્વેનોમીટરમાં તમારા અવલોકનો જણાવો:
$(i)$ જ્યારે કળ $K$ ને ચાલુ (ઓન) કરવામાં આવે છે.
$(ii)$ જ્યારે કોઈલ $C_{1}$ માં વિદ્યુતપ્રવાહ બંધ કરવામાં આવે છે.
$(iii)$ જ્યારે કોઈલ $C_{1}$ માંથી સતત વિદ્યુતપ્રવાહ વહેતો હોય.
$(iv)$ ઉપરના અવલોકન માટે જવાબદાર ઘટનાનું નામ આપી તેને વ્યાખ્યાયિત કરો. પ્રેરિત વિદ્યુતપ્રવાહની દિશા નક્કી કરવા માટે વપરાતા નિયમનું નામ લખો.

(N/A) $(i)$ ગેલ્વેનોમીટર એક તરફ ક્ષણિક આવર્તન દર્શાવશે કારણ કે જેમ કોઈલ $C_{1}$ માં વિદ્યુતપ્રવાહ શૂન્યથી સ્થિર મૂલ્ય સુધી વધે છે,તેમ કોઈલ $C_{2}$ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સમાં ફેરફાર થાય છે.
$(ii)$ ગેલ્વેનોમીટર અગાઉની વિરુદ્ધ દિશામાં ક્ષણિક આવર્તન દર્શાવશે કારણ કે જેમ કોઈલ $C_{1}$ માં વિદ્યુતપ્રવાહ ઘટીને શૂન્ય થાય છે,તેમ કોઈલ $C_{2}$ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સમાં ઘટાડો થાય છે.
$(iii)$ ગેલ્વેનોમીટર કોઈ આવર્તન દર્શાવશે નહીં કારણ કે કોઈલ $C_{1}$ માં વિદ્યુતપ્રવાહ સ્થિર છે,જેનો અર્થ છે કે કોઈલ $C_{2}$ સાથે સંકળાયેલ ચુંબકીય ફ્લક્સ અચળ રહે છે.
$(iv)$ આ ઘટનાને વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણ (Electromagnetic Induction) કહેવાય છે. આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા એક વાહકમાં બદલાતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર તેની નજીક રાખેલા બીજા વાહકમાં વિદ્યુતચાલક બળ $(EMF)$ અને વિદ્યુતપ્રવાહ ઉત્પન્ન કરે છે. પ્રેરિત વિદ્યુતપ્રવાહની દિશા નક્કી કરવા માટે ફ્લેમિંગના જમણા હાથના નિયમનો ઉપયોગ થાય છે.