ડાયપોલના વિષુવવૃત્તીય સમતલ પરના બિંદુએ ડાયપોલ દ્વારા ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રનું સમીકરણ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક ડાયપોલ $+q$ અને $-q$ વિદ્યુતભારો ધરાવે છે જે $2a$ અંતરે રહેલા છે. ડાયપોલના કેન્દ્ર $O$ થી $r$ અંતરે વિષુવવૃત્તીય સમતલ પર બિંદુ $P$ છે.
બિંદુ $P$ નું $+q$ અને $-q$ થી અંતર સમાન છે:
$r_{+} = r_{-} = \sqrt{r^{2} + a^{2}}$
બંને વિદ્યુતભારોને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રના મૂલ્યો સમાન છે:
$E_{+q} = E_{-q} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{r^{2} + a^{2}}$
વિદ્યુતક્ષેત્રના સદિશોને ઘટકોમાં વિભાજિત કરતા:
$1$. ડાયપોલ અક્ષને લંબ ઘટકો $(E \sin \theta)$ મૂલ્યમાં સમાન અને દિશામાં વિરુદ્ધ હોવાથી એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે.
$2$. ડાયપોલ અક્ષને સમાંતર ઘટકો $(E \cos \theta)$ એક જ દિશામાં (ડાયપોલ મોમેન્ટ $\hat{p}$ ની વિરુદ્ધ દિશામાં) છે.
બિંદુ $P$ પર કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$E = -(E_{+q} \cos \theta + E_{-q} \cos \theta) \hat{p}$
$E = -2 \left( \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{r^{2} + a^{2}} \right) \cos \theta \hat{p}$
ભૂમિતિ પરથી,$\cos \theta = \frac{a}{\sqrt{r^{2} + a^{2}}}$. આ કિંમત મૂકતા:
$E = -\frac{2aq}{4 \pi \varepsilon_{0} (r^{2} + a^{2})^{3/2}} \hat{p}$
ડાયપોલ મોમેન્ટ $p = q(2a)$ હોવાથી:
$E = -\frac{p}{4 \pi \varepsilon_{0} (r^{2} + a^{2})^{3/2}} \hat{p}$
ટૂંકા ડાયપોલ માટે $(r \gg a)$:
$E \approx -\frac{p}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{3}} \hat{p}$

Explore More

Similar Questions

$4 \times 10^{-9} \text{ Cm}$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતો એક વિદ્યુત ડાયપોલ $5 \times 10^4 \text{ NC}^{-1}$ ના સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર સાથે $60^{\circ}$ ના ખૂણે ગોઠવાયેલ છે. ડાયપોલ પર લાગતા ટોર્કનું મૂલ્ય શોધો.

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એક નિયમિત ષટ્કોણના શિરોબિંદુઓ પર છ વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે. બિંદુ $O$ માંથી પસાર થતી અને આકૃતિના સમતલને લંબ રેખા પર $O$ થી $x (>> a)$ અંતરે વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે?

$5 \times 10^{-6} \ Cm$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતો એક વિદ્યુત ડાયપોલ $4 \times 10^5 \ N/C$ ના મૂલ્યના સમાન વિદ્યુતક્ષેત્રની દિશામાં ગોઠવાયેલો છે. ત્યારબાદ ડાયપોલને વિદ્યુતક્ષેત્રની સાપેક્ષમાં $60^{\circ}$ ના ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. ડાયપોલની સ્થિતિઊર્જામાં થતો ફેરફાર કેટલો હશે ($J$ માં)?

બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $+q$ અને $-q$ ને $(x, y)$ યામ પદ્ધતિમાં અનુક્રમે $(-d, 0)$ અને $(+d, 0)$ પર સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે. તો:

Difficult
View Solution

$m$ દળ ધરાવતો એક બિંદુવત વિદ્યુતભાર $q$ એ $l$ લંબાઈની દોરી વડે શિરોલંબ લટકાવેલ છે. હવે $\overrightarrow{ p }$ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતો એક બિંદુવત ડાયપોલ અનંત અંતરેથી $q$ તરફ લાવવામાં આવે છે જેથી વિદ્યુતભાર દૂર ખસે છે. ડાયપોલની દિશા,ખૂણાઓ અને અંતરો સહિતની સિસ્ટમની અંતિમ સંતુલન સ્થિતિ આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. જો ડાયપોલને આ સ્થિતિમાં લાવવા માટે કરવામાં આવેલ કાર્ય $N \times (mgh)$ હોય,જ્યાં $g$ એ ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ છે,તો $N$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય? (નોંધો કે બિંદુવત દળને સંતુલનમાં રાખતા ત્રણ સમતલીય બળો માટે,$\frac{F}{\sin \theta}$ એ બધા બળો માટે સમાન છે,જ્યાં $F$ એ કોઈપણ એક બળ છે અને $\theta$ એ બાકીના બે બળો વચ્ચેનો ખૂણો છે)

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo