ડાયપોલની અક્ષ પરના કોઈ બિંદુએ ડાયપોલને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રનું સમીકરણ મેળવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે એક વિદ્યુત ડાયપોલ $+q$ અને $-q$ વિદ્યુતભારો ધરાવે છે જે એકબીજાથી $2a$ અંતરે છે. ડાયપોલના કેન્દ્ર $O$ થી $r$ અંતરે અક્ષ પર બિંદુ $P$ છે.
$+q$ વિદ્યુતભારને કારણે બિંદુ $P$ પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$\overrightarrow{E}_{+q} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{(r-a)^{2}} \hat{p}$
$-q$ વિદ્યુતભારને કારણે બિંદુ $P$ પરનું વિદ્યુતક્ષેત્ર:
$\overrightarrow{E}_{-q} = -\frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{q}{(r+a)^{2}} \hat{p}$
બિંદુ $P$ પરનું કુલ વિદ્યુતક્ષેત્ર આ ક્ષેત્રોનો સદિશ સરવાળો છે:
$\overrightarrow{E} = \overrightarrow{E}_{+q} + \overrightarrow{E}_{-q} = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0}} \left[ \frac{1}{(r-a)^{2}} - \frac{1}{(r+a)^{2}} \right] \hat{p}$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$\overrightarrow{E} = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0}} \left[ \frac{(r+a)^{2} - (r-a)^{2}}{(r^{2}-a^{2})^{2}} \right] \hat{p} = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_{0}} \left[ \frac{4ar}{(r^{2}-a^{2})^{2}} \right] \hat{p}$
ડાયપોલ મોમેન્ટ $p = q(2a)$ હોવાથી,આપણે લખી શકીએ:
$\overrightarrow{E} = \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{2pr}{(r^{2}-a^{2})^{2}} \hat{p}$
ટૂંકી ડાયપોલ માટે જ્યાં $r >> a$,ત્યારે $r^{2}-a^{2} \approx r^{2}$ લેતા:
$\overrightarrow{E} \approx \frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} \frac{2pr}{r^{4}} \hat{p} = \frac{2p}{4 \pi \varepsilon_{0} r^{3}} \hat{p}$

Explore More

Similar Questions

વિદ્યુત ડાયપોલ મોમેન્ટ અને તેના કારણે વિષુવરેખા પરના વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતા વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે ($^o$ માં)?

એક ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલને કારણે બિંદુ $P$ પરનું સ્થિતિમાન $1.8 \times 10^5 \, V$ છે. જો $P$ એ ડાયપોલના કેન્દ્ર $O$ થી $50 \, cm$ ના અંતરે હોય અને રેખા $OP$ એ ડાયપોલની અક્ષીય રેખાની ધન બાજુ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી હોય,તો ડાયપોલ મોમેન્ટ કેટલી હશે?

એક વિદ્યુત ડાયપોલની અક્ષ પર (end-on position) અમુક અંતરે રહેલો એક વિદ્યુતભાર $F$ જેટલું બળ અનુભવે છે. જો વિદ્યુતભારનું અંતર બમણું કરવામાં આવે,તો તેના પર લાગતું બળ કેટલું થશે?

Difficult
View Solution

અવકાશના એક ચોક્કસ વિસ્તારમાં,વિદ્યુતક્ષેત્ર સમગ્ર રીતે $z$-દિશામાં છે. જોકે,વિદ્યુતક્ષેત્રનું મૂલ્ય અચળ નથી પરંતુ તે ધન $z$-દિશામાં $10^{5} \; N \, C^{-1}$ પ્રતિ મીટરના દરે સમાન રીતે વધે છે. ઋણ $z$-દિશામાં $10^{-7} \; C \, m$ જેટલી કુલ ડાયપોલ મોમેન્ટ ધરાવતી સિસ્ટમ દ્વારા અનુભવાતા બળ અને ટોર્ક કેટલા હશે?

વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$ માં રહેલા $\overrightarrow{P}$ મોમેન્ટ ધરાવતા ડાયપોલ પર લાગતું ટોર્ક કેટલું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo