નીચેના કિસ્સાઓમાં ક્રિયા (action) અને પ્રતિક્રિયા (reaction) ના નામ આપો અને સમજાવો:
$(i)$ બંદૂકમાંથી ગોળી છોડવી.
$(ii)$ ખીલી પર હથોડી મારવી.
$(iii)$ ટેબલ પર પડેલું પુસ્તક.
$(iv)$ ગતિ કરતું રોકેટ.
$(v)$ જમીન પર ચાલતી વ્યક્તિ.
$(vi)$ ગતિમાન ટ્રેન સ્થિર ટ્રેન સાથે અથડાય ત્યારે.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ જ્યારે બંદૂકમાંથી ગોળી છોડવામાં આવે છે,ત્યારે ગોળી પર લાગતું બળ એ ક્રિયા છે અને બંદૂકને મળતો આંચકો (recoil) એ પ્રતિક્રિયા છે.
$(ii)$ જ્યારે ખીલી પર હથોડી મારવામાં આવે છે,ત્યારે હથોડી દ્વારા ખીલી પર લાગતું બળ એ ક્રિયા છે અને ખીલી દ્વારા હથોડી પર લાગતું બળ એ પ્રતિક્રિયા છે.
$(iii)$ જ્યારે પુસ્તક ટેબલ પર મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે પુસ્તકનું વજન જે ટેબલ પર નીચેની તરફ લાગે છે તે ક્રિયા છે અને ટેબલ દ્વારા પુસ્તક પર ઉપરની તરફ લાગતું લંબબળ એ પ્રતિક્રિયા છે.
$(iv)$ ગતિ કરતા રોકેટમાં,રોકેટ દ્વારા વાયુઓ (exhaust gases) પર પાછળની તરફ લાગતું બળ એ ક્રિયા છે અને વાયુઓ દ્વારા રોકેટ પર આગળની તરફ લાગતું બળ એ પ્રતિક્રિયા છે.
$(v)$ જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ ચાલે છે,ત્યારે વ્યક્તિના પગ દ્વારા જમીનને પાછળની તરફ ધકેલતું બળ એ ક્રિયા છે અને જમીન દ્વારા પગ પર આગળની તરફ લાગતું ઘર્ષણ બળ એ પ્રતિક્રિયા છે.
$(vi)$ જ્યારે ગતિમાન ટ્રેન સ્થિર ટ્રેન સાથે અથડાય છે,ત્યારે ગતિમાન ટ્રેન દ્વારા સ્થિર ટ્રેન પર લાગતું બળ એ ક્રિયા છે અને સ્થિર ટ્રેન દ્વારા ગતિમાન ટ્રેન પર લાગતું વિરુદ્ધ બળ એ પ્રતિક્રિયા છે.

Explore More

Similar Questions

ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા બળો ક્યાં કાર્ય કરે છે?

$(a)$ $\text{ન્યૂટનનો ગતિનો બીજો નિયમ જણાવો. તેને ગાણિતિક રીતે દર્શાવો અને તેના પરથી બળનો } SI \text{ એકમ શોધો.}$
$(b)$ $\text{નીચે આપેલી આકૃતિમાં, જો કાર્ડને ઝટકા સાથે દૂર કરવામાં આવે, તો તમે શું અવલોકન કરશો? આ અવલોકન માટેનું કારણ સમજાવો.}$

Difficult
View Solution

$60 \ kg$ વજન ધરાવતો એક માણસ $18 \ km \ h^{-1}$ ના વેગથી પાટા પર દોડે છે અને પાટા પર ઉભેલી $1$ ક્વિન્ટલ $(100 \ kg)$ દળ ધરાવતી એક ગાડીમાં કૂદી પડે છે. ગાડી જે વેગથી પાટા પર ગતિ કરવાનું શરૂ કરશે તેની ગણતરી કરો. ($m \ s^{-1}$ માં)

Difficult
View Solution

વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ જણાવો. નીચેના દરેક કિસ્સામાં વેગમાનનું સંરક્ષણ કેવી રીતે થાય છે?
$(i)$ રોકેટનું જમીન પરથી ઉડાન.
$(ii)$ જેટ વિમાનનું ઉડ્ડયન.

જ્યારે આપણે ગાલીચાને સાફ કરીએ છીએ,ત્યારે આપણે તેને લાકડી વડે અચાનક ઝાટકીએ છીએ અથવા મારીએ છીએ કારણ કે:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo