વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ જણાવો. નીચેના દરેક કિસ્સામાં વેગમાનનું સંરક્ષણ કેવી રીતે થાય છે?
$(i)$ રોકેટનું જમીન પરથી ઉડાન.
$(ii)$ જેટ વિમાનનું ઉડ્ડયન.

(N/A) વેગમાન સંરક્ષણનો નિયમ:
આ નિયમ મુજબ,જો કોઈ અલગ કરેલી (isolated) સિસ્ટમ પર કોઈ બાહ્ય અસંતુલિત બળ ન લાગે,તો તે સિસ્ટમનું કુલ વેગમાન સંરક્ષિત (અચળ) રહે છે.
$(i)$ રોકેટનું જમીન પરથી ઉડાન: રોકેટની અંદર રહેલા રસાયણો સળગે છે અને ગરમ વાયુઓનો ખૂબ જ ઊંચા વેગ સાથેનો પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરે છે. આ વાયુઓ રોકેટની પાછળની નોઝલમાંથી નીચેની દિશામાં બહાર ફેંકાય છે. વેગમાન સંરક્ષણના નિયમ મુજબ,રોકેટ ઉપરની દિશામાં સમાન અને વિરુદ્ધ વેગમાન મેળવે છે,જેના કારણે તે ઉપર તરફ ગતિ કરે છે.
$(ii)$ જેટ વિમાનનું ઉડ્ડયન: જેટ વિમાનોમાં,બળતણના દહનથી ઉત્પન્ન થયેલા વાયુઓનો મોટો જથ્થો ખૂબ જ ઊંચા વેગ સાથે પાછળની દિશામાં જેટ દ્વારા બહાર કાઢવામાં આવે છે. આ વાયુઓનું પાછળની તરફનું વેગમાન વિમાનને સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં આગળનું વેગમાન આપે છે,જે ઉડ્ડયન માટે જરૂરી ધક્કો (thrust) પૂરો પાડે છે.