જીવંત પ્રણાલીમાં ઉત્સેચકો રાસાયણિક પ્રક્રિયાને કેવી રીતે ઉદ્દીપ્ત કરે છે? ઉત્સેચકને લક્ષ્ય તરીકે લઈને ડ્રગ-ટાર્ગેટ આંતરક્રિયા સમજાવો.

(N/A) ઉત્સેચકો પ્રક્રિયાર્થી (substrate) માટે બંધનકર્તા સ્થાન પૂરું પાડીને પ્રક્રિયાને ઉદ્દીપ્ત કરે છે. પ્રક્રિયાર્થી ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન (active site) સાથે આયનિક બંધ,હાઇડ્રોજન બંધ,વાન્ડર વાલ્સ આંતરક્રિયા અથવા ડાયપોલ-ડાયપોલ આંતરક્રિયા દ્વારા જોડાય છે. આ જોડાણ પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઊર્જા ઘટાડે છે,જેનાથી પ્રક્રિયાનો દર વધે છે.
ડ્રગ-ટાર્ગેટ આંતરક્રિયા: દવાઓ ઘણીવાર ઉત્સેચક અવરોધક (enzyme inhibitor) તરીકે કાર્ય કરે છે. તેઓ ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન સાથે બે રીતે આંતરક્રિયા કરી શકે છે:
$1$. સ્પર્ધાત્મક અવરોધ (Competitive Inhibition): દવા ઉત્સેચકના સક્રિય સ્થાન માટે કુદરતી પ્રક્રિયાર્થી સાથે સ્પર્ધા કરે છે. દવા બંધારણીય રીતે પ્રક્રિયાર્થી જેવી હોવાથી,તે સક્રિય સ્થાન સાથે જોડાઈ જાય છે,જેથી પ્રક્રિયાર્થી જોડાઈ શકતો નથી.
$2$. બિન-સ્પર્ધાત્મક (એલોસ્ટેરિક) અવરોધ: દવા ઉત્સેચકના બીજા સ્થાન પર જોડાય છે,જેને એલોસ્ટેરિક સાઇટ કહેવાય છે. આ જોડાણ સક્રિય સ્થાનનો આકાર બદલી નાખે છે,જેનાથી પ્રક્રિયાર્થી અસરકારક રીતે જોડાઈ શકતો નથી.