કોષરસસ્તરનું જૈવરાસાયણિક બંધારણ જણાવો. કોષરસસ્તરમાં લિપિડના અણુઓ કેવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે?

(N/A) કોષરસસ્તરનું જૈવરાસાયણિક બંધારણ લિપિડ,પ્રોટીન અને કાર્બોદિતો ધરાવે છે.
$1$. લિપિડ: લિપિડ ઘટક મુખ્યત્વે ફોસ્ફોગ્લિસરાઇડ્સ ધરાવે છે. આ લિપિડના અણુઓ પટલમાં દ્વિસ્તર (bilayer) સ્વરૂપે ગોઠવાયેલા હોય છે,જેમાં ધ્રુવીય જલરાગી (hydrophilic) શીર્ષ બહારની તરફ (જલીય પર્યાવરણ) અને અધ્રુવીય જલવિરાગી (hydrophobic) પૂંછડી અંદરની તરફ હોય છે. આ ગોઠવણી સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બનની અધ્રુવીય પૂંછડીને જલીય પર્યાવરણથી સુરક્ષિત રાખે છે.
$2$. પ્રોટીન: નિષ્કર્ષણની સરળતાના આધારે,પટલ પ્રોટીનને સંકલિત (integral) અથવા પરિઘવર્તી (peripheral) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પરિઘવર્તી પ્રોટીન પટલની સપાટી પર આવેલા હોય છે,જ્યારે સંકલિત પ્રોટીન આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે પટલમાં ખૂંપેલા હોય છે.
$3$. કાર્બોદિતો: આ પણ પટલમાં હાજર હોય છે,જે ઘણીવાર પ્રોટીન (ગ્લાયકોપ્રોટીન) અથવા લિપિડ (ગ્લાયકોલિપિડ) સાથે જોડાયેલા હોય છે.
મનુષ્યના રક્તકણો (erythrocytes) માં,પટલનું બંધારણ આશરે $52\%$ પ્રોટીન અને $40\%$ લિપિડનું બનેલું હોય છે. સિંગર અને નિકોલસ $(1972)$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ફ્લુઇડ મોઝેક મોડેલ મુજબ,લિપિડની અર્ધ-પ્રવાહી પ્રકૃતિ સમગ્ર દ્વિસ્તરમાં પ્રોટીનની પાર્શ્વિય ગતિને સક્ષમ બનાવે છે,જેને પટલની તરલતા (fluidity) કહેવામાં આવે છે.