(N/A) સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$
સિંગલ સેલ પ્રોટીન $(SCP)$ એટલે લીલ,યીસ્ટ,ફૂગ અથવા બેક્ટેરિયાના શુદ્ધ અથવા મિશ્ર સંવર્ધનમાંથી મેળવેલ પ્રોટીન,જે માનવ ખોરાક અથવા પશુ આહાર માટે પ્રોટીનનો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત છે. $Spirulina$ જેવા સૂક્ષ્મજીવોને મોલાસીસ,ગટરના પાણી અને પ્રાણીઓના છાણ જેવા કચરાનો ઉપયોગ કરીને ઔદ્યોગિક સ્તરે ઉગાડવામાં આવે છે. $SCP$ એ પ્રોટીન,કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ,ચરબી,ખનિજો અને વિટામિન્સનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. વધુમાં,$Methylophilus$ $methylotrophus$ જેવા સૂક્ષ્મજીવોમાં બાયોમાસ ઉત્પાદનનો દર ઊંચો હોય છે,જે તેમને મોટા પાયે પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે કાર્યક્ષમ બનાવે છે.
$(b)$ જમીન
જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવા માટે સૂક્ષ્મજીવો આવશ્યક છે. તેઓ કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટન દ્વારા પોષક તત્વોથી ભરપૂર હ્યુમસના નિર્માણમાં ફાળો આપે છે. ઘણા બેક્ટેરિયા અને સાયનોબેક્ટેરિયા વાતાવરણીય નાઇટ્રોજનને વનસ્પતિઓ દ્વારા ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવા સ્વરૂપમાં સ્થાપિત કરવામાં સક્ષમ છે. $Rhizobium$ એ કઠોળ વર્ગની વનસ્પતિઓના મૂળની ગાંઠોમાં જોવા મળતા સહજીવી બેક્ટેરિયા છે. $Azospirillum$ અને $Azotobacter$ એ મુક્ત-જીવી નાઇટ્રોજન-સ્થાયીકરણ કરતા બેક્ટેરિયા છે,જ્યારે $Anabaena$,$Nostoc$ અને $Oscillatoria$ એ નાઇટ્રોજન-સ્થાયીકરણ કરતા સાયનોબેક્ટેરિયાના ઉદાહરણો છે.