આકૃતિ ચાર ગ્રહોના ગુરુત્વાકર્ષણ પ્રવેગ $a_g$ નો ગ્રહના કેન્દ્રથી ત્રિજ્યાવર્તી અંતર $r$ સાથેનો ફેરફાર દર્શાવે છે,જ્યાં $r \ge R$ ($R$ એ ગ્રહની ત્રિજ્યા છે). આલેખ $1$ અને $2$ એ $r \ge R_2$ માટે એકરૂપ છે,અને આલેખ $3$ અને $4$ એ $r \ge R_4$ માટે એકરૂપ છે. ગ્રહોની ઘનતાના ઉતરતા ક્રમમાં શ્રેણી કઈ છે?

$m_1$ અને $m_2$ દળ ધરાવતા બે પદાર્થો શરૂઆતમાં અનંત અંતરે સ્થિર છે. ત્યારબાદ તેમને પરસ્પર ગુરુત્વાકર્ષણ બળ હેઠળ એકબીજા તરફ ગતિ કરવા દેવામાં આવે છે. તેમની વચ્ચે $r$ જેટલું અંતર હોય ત્યારે તેમનો સાપેક્ષ અભિગમ વેગ (relative velocity of approach) કેટલો હશે?

નીચે આપેલા વિધાનો સાચા છે કે ખોટા તે જણાવો:
$(a)$ '$g$' નું મૂલ્ય વિષુવવૃત્ત કરતાં ધ્રુવ પ્રદેશ પાસે થોડું ઓછું છે.
$(b)$ $\text{Newton/kilogram}$ $(N/kg)$ એકમ એ ગુરુત્વપ્રવેગનો પણ એકમ છે.
$(c)$ કોઈ ગ્રહની સપાટી પરના સ્થિર પદાર્થ માટે નિષ્ક્રમણ વેગ $v_e$ નું મૂલ્ય ગ્રહના દળ અને ત્રિજ્યાના સમપ્રમાણમાં હોય છે.

અવકાશમાં અવકાશયાત્રીને નીચેનામાંથી કયા લક્ષણો થવાની સંભાવના છે? $(a)$ સોજાવાળા પગ,$(b)$ સોજો આવેલો ચહેરો,$(c)$ માથાનો દુખાવો,$(d)$ દિશાભ્રમની સમસ્યા.

$m$ દળનો એક નાનો દડો પૃથ્વીની સપાટીથી $R$ ઊંચાઈએથી મુક્ત કરવામાં આવે છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. આ દડો એક સાંકડી ખાંચમાં પ્રવેશે છે અને ક્ષણભર માટે સ્થિર થાય તે પહેલાં પૃથ્વીની અંદર $R/2$ ની મહત્તમ ઊંડાઈ સુધી પહોંચે છે. આ ખાંચમાં $K$ સ્પ્રિંગ અચળાંક અને $R$ કુદરતી લંબાઈ ધરાવતી એક આદર્શ સ્પ્રિંગ છે. જો $R$ એ પૃથ્વીની ત્રિજ્યા અને $M$ એ પૃથ્વીનું દળ હોય,તો $K$ નું મૂલ્ય શોધો.

ખાલી જગ્યા પૂરો:
$(a)$ સૂર્યની આસપાસ ભ્રમણ કરતા મંગળ ગ્રહનો આવર્તકાળ,બુધ ગ્રહના આવર્તકાળ કરતા $8$ ગણો છે. જો સૂર્યથી બુધનું અંતર $5.79 \times 10^{10} \, m$ હોય,તો સૂર્યથી મંગળનું અંતર આશરે ....... છે.
$(b)$ જો પદાર્થનું પૃથ્વી પર દળ $m \, kg$ હોય,તો તે જ પદાર્થનું ચંદ્ર પર દળ ........... થાય.
$(c)$ પૃથ્વીની સપાટીથી ભૂ-સ્થિર ઉપગ્રહની ઊંચાઈ આશરે ........ છે.
$(d)$ $m_1 = m_2 = 1 \, kg$ દળવાળા બે પદાર્થો વચ્ચેનું અંતર $1 \, mm$ હોય,તો તેમની વચ્ચે લાગતું ગુરુત્વાકર્ષણ બળનું મૂલ્ય ........... થાય. $[G = 6.67 \times 10^{-11} \, SI \text{ એકમ}]$