પ્રક્રિયાના દર અને વેગ અચળાંક પર તાપમાનમાં વધારાની અસર સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મોટાભાગની રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ તાપમાનમાં વધારો કરવાથી ઝડપી બને છે.
ઉદાહરણ: $N_{2}O_{5}$ ના વિઘટનમાં,મૂળ પદાર્થના અડધા જથ્થા માટે લાગતો સમય નીચે મુજબ છે:
તાપમાન $50^{\circ}C$ | $25^{\circ}C$ | $0^{\circ}C$
$t_{1/2}$ $12 \ min$ | $5 \ h$ | $10 \ d$

રાસાયણિક પ્રક્રિયાના દર પર તાપમાનની અસર આર્હેનિયસ સમીકરણ દ્વારા સચોટ રીતે સમજાવી શકાય છે:
$k = A e^{-\frac{E_{a}}{RT}}$
જ્યાં $k$ એ વેગ અચળાંક છે,જે પ્રક્રિયાના દરના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
$A$ એ આર્હેનિયસ અવયવ અથવા આવૃત્તિ અવયવ છે (જેને પ્રી-એક્સપોનેન્શિયલ અવયવ પણ કહેવાય છે),જે ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે અચળ છે.
$R$ એ વાયુ અચળાંક $(8.314 \ J \ K^{-1} \ mol^{-1})$ છે.
$E_{a}$ એ સક્રિયકરણ ઊર્જા $(J \ mol^{-1})$ છે.
સમીકરણની બંને બાજુએ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$\ln k = -\frac{E_{a}}{RT} + \ln A$ અથવા $\log k = -\frac{E_{a}}{2.303 RT} + \log A$
આ સમીકરણ પરથી,$\ln k \propto \frac{1}{T}$.
તાપમાનમાં વધારો થવાથી પ્રક્રિયાના દરમાં વધારો થાય છે અને વેગ અચળાંકમાં ઘાતાંકીય વધારો થાય છે.

Explore More

Similar Questions

એક પ્રક્રિયા માટે,તાપમાન $10\,^\circ\text{C}$ થી વધીને $50\,^\circ\text{C}$ થાય છે. તો પ્રક્રિયાના દરમાં ........ ગણો વધારો થશે.

તાપમાનમાં થોડો વધારો થવાને કારણે પ્રક્રિયાના દરમાં મોટો વધારો થવાનું કારણ શું છે?

જો કોઈ પ્રક્રિયાનું તાપમાન $300 \, K$ થી વધારીને $400 \, K$ કરવામાં આવે ત્યારે તેનો વેગ અચળાંક બમણો થાય,તો તે પ્રક્રિયા માટે સક્રિયકરણ ઉર્જા $(kJ \, mol^{-1})$ કેટલી હશે? $(R = 8.314 \, J \, mol^{-1} \, K^{-1})$

વાયુ અવસ્થામાં થતી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો દર સામાન્ય રીતે તાપમાન વધવાની સાથે ઝડપથી વધે છે. આનું મુખ્ય કારણ શું છે?

આપેલ પ્રક્રિયા માટે પુરોગામી દિશાની સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_{af})$ $50 \ kJ$ અને પ્રતિગામી દિશાની સક્રિયકરણ ઊર્જા $(E_{ab})$ $30 \ kJ$ છે. તો આ પ્રક્રિયા કેવી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo