શોટકી ક્ષતિ (Schottky defect) અને ફ્રેન્કેલ ક્ષતિ (Frenkel defect) સમજાવો.

(N/A) $(i)$ શોટકી ક્ષતિ: આ આયનીય ઘન પદાર્થોમાં જોવા મળતી એક પ્રકારની રિક્ત ક્ષતિ છે,જેમાં લેટિસ સાઇટ્સ પરથી સમાન સંખ્યામાં ધન આયનો અને ઋણ આયનો ગેરહાજર હોવાથી વિદ્યુતીય તટસ્થતા જળવાઈ રહે છે.
સામાન્ય રિક્ત ક્ષતિની જેમ,શોટકી ક્ષતિ પદાર્થની ઘનતા ઘટાડે છે. આયનીય ઘન પદાર્થોમાં આવી ક્ષતિઓની સંખ્યા નોંધપાત્ર હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે,ઓરડાના તાપમાને $NaCl$ માં પ્રતિ $cm^{3}$ દીઠ $10^{6}$ શોટકી જોડીઓ હોય છે અને પ્રતિ $cm^{3}$ દીઠ આશરે $10^{22}$ આયનો હોય છે,એટલે કે દર $10^{16}$ આયનો દીઠ એક શોટકી ક્ષતિ જોવા મળે છે.
ઊંચા સવર્ગ આંક (coordination number) ધરાવતા અને સમાન કદના ધન અને ઋણ આયન ધરાવતા આયનીય સંયોજનો શોટકી ક્ષતિ દર્શાવે છે. ઉદાહરણો: $NaCl, KCl, CsCl$ અને $AgBr$.
$(ii)$ ફ્રેન્કેલ ક્ષતિ: નીચા સવર્ગ આંક ધરાવતા અને ધન તથા ઋણ આયનના કદમાં મોટો તફાવત ધરાવતા આયનીય સંયોજનો ફ્રેન્કેલ ક્ષતિ દર્શાવે છે. આ ક્ષતિમાં,નાનો આયન (સામાન્ય રીતે ધન આયન) તેની સામાન્ય સાઇટ પરથી ખસીને આંતરાલીય સાઇટ પર જાય છે. તે સ્ફટિકની ઘનતામાં ફેરફાર કરતું નથી. ઉદાહરણો: $ZnS, AgCl, AgBr$ અને $AgI$.