બિન-આદર્શ દ્રાવણ એટલે શું અને બિન-આદર્શ દ્રાવણમાં ધન વિચલન અને ઋણ વિચલન કેવી રીતે ઉદભવે છે તે સમજાવો.

(N/A) જે દ્રાવણ સાંદ્રતાના સમગ્ર ગાળા દરમિયાન રાઉલ્ટના નિયમનું પાલન કરતું નથી,તેને બિન-આદર્શ દ્રાવણ કહેવામાં આવે છે.
આવા દ્રાવણનું બાષ્પ દબાણ રાઉલ્ટના નિયમ દ્વારા અનુમાનિત દબાણ કરતા કાં તો વધારે અથવા ઓછું હોય છે. જો તે વધારે હોય,તો દ્રાવણ ધન વિચલન દર્શાવે છે અને જો તે ઓછું હોય,તો તે રાઉલ્ટના નિયમથી ઋણ વિચલન દર્શાવે છે.
ધન વિચલન:
આ કિસ્સામાં,$A-B$ આંતરક્રિયાઓ $A-A$ અથવા $B-B$ વચ્ચેની આંતરક્રિયાઓ કરતા નબળી હોય છે. દ્રાવ્ય-દ્રાવક અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો દ્રાવ્ય-દ્રાવ્ય અને દ્રાવક-દ્રાવક અણુઓ વચ્ચેના બળો કરતા નબળા હોય છે. પરિણામે,$A$ (અથવા $B$) ના અણુઓ શુદ્ધ અવસ્થા કરતા વધુ સરળતાથી બાષ્પમાં રૂપાંતરિત થાય છે,જે બાષ્પ દબાણમાં વધારો કરે છે.
ઉદાહરણ: ઇથેનોલ અને એસિટોનનું મિશ્રણ.
ઋણ વિચલન:
આ કિસ્સામાં,$A-B$ આંતરક્રિયાઓ $A-A$ અથવા $B-B$ વચ્ચેની આંતરક્રિયાઓ કરતા પ્રબળ હોય છે. દ્રાવ્ય-દ્રાવક અણુઓ વચ્ચેના આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો દ્રાવ્ય-દ્રાવ્ય અને દ્રાવક-દ્રાવક અણુઓ વચ્ચેના બળો કરતા પ્રબળ હોય છે. આ અણુઓની બાષ્પમાં રૂપાંતરિત થવાની વૃત્તિ ઘટાડે છે,જેનાથી બાષ્પ દબાણ ઘટે છે.
ઉદાહરણ: ફિનોલ અને એનિલીન અથવા ક્લોરોફોર્મ અને એસિટોનનું મિશ્રણ.