પ્રાચીન સમયમાં સમય કેવી રીતે માપવામાં આવતો હતો તે સમજાવો. સીઝિયમ ઘડિયાળ (પરમાણુ ઘડિયાળ) પર નોંધ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પ્રાચીન સમયમાં,સૂર્યપ્રકાશ દ્વારા પદાર્થના પડછાયાની લંબાઈ પરથી સમયનો અંદાજ લગાવવામાં આવતો હતો. જયપુરમાં આવેલ જંતર-મંતર તેનું એક ઐતિહાસિક ઉદાહરણ છે.
સમય માપવા માટે લોલક ઘડિયાળનો પણ ઉપયોગ થતો હતો.
હાલમાં,આપણે પ્રમાણિત સમય માપવા માટે પરમાણુ ઘડિયાળનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
તે સીઝિયમ પરમાણુમાં ઉત્પન્ન થતા આવર્તક કંપનો પર આધારિત છે.
સીઝિયમ પરમાણુ ઘડિયાળમાં,એક સેકન્ડ એટલે સીઝિયમ-$133$ પરમાણુની ધરા-સ્થિતિના બે હાઇપરફાઇન સ્તરો વચ્ચેના સંક્રમણને અનુરૂપ વિકિરણના $9,192,631,770$ કંપનો માટે જરૂરી સમય.
સીઝિયમ પરમાણુના કંપનો આ ઘડિયાળની ગતિને નિયંત્રિત કરે છે,જેમ સામાન્ય કાંડા ઘડિયાળમાં બેલેન્સ વ્હીલના કંપનો ઘડિયાળને નિયંત્રિત કરે છે.
સીઝિયમ પરમાણુ ઘડિયાળ અત્યંત સચોટ હોય છે. સિદ્ધાંતમાં,તે પોર્ટેબલ સ્ટાન્ડર્ડ પૂરું પાડે છે. $4$ સીઝિયમ ઘડિયાળોનો ઉપયોગ કરીને સમય અને આવૃત્તિના રાષ્ટ્રીય ધોરણો જાળવવામાં આવે છે.
ભારતીય પ્રમાણિત સમય $(IST)$ માટે,નવી દિલ્હીમાં આવેલી $NPL$ (નેશનલ ફિઝિકલ લેબોરેટરી) ની સીઝિયમ પરમાણુ ઘડિયાળનો ઉપયોગ થાય છે.
સમયના રિઝોલ્યુશનમાં અનિશ્ચિતતા $\pm 1 \times 10^{-13} \text{ s}$ મળે છે.
આ ઘડિયાળો એક વર્ષમાં $3 \mu\text{s}$ થી વધુ સમય ગુમાવતી કે મેળવતી નથી.
સમય માપનમાં આ અદભૂત ચોકસાઈને ધ્યાનમાં રાખીને,લંબાઈનો $SI$ એકમ પ્રકાશ દ્વારા ચોક્કસ સમયના અંતરાલમાં કાપેલા અંતરના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યો છે.
પ્રકાશ દ્વારા $\frac{1}{299,792,458}$ સેકન્ડમાં કાપેલા અંતરને $1 \text{ મીટર}$ કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

દળ એટલે શું? દળ પર બાહ્ય પરિબળોની અસર લખો.

બેઝિસ (basis) એટલે શું? પેરેલેક્સ (parallax) એટલે શું? કોણીય વ્યાસ (angular diameter) ની વ્યાખ્યા આપો.

ટેકોમીટર એ માપવા માટેનું સાધન છે:

બ્રહ્માંડમાં અવલોકિત મહત્તમ અને ન્યૂનતમ સમયનો ગુણોત્તર લખો.

નીચેનામાંથી કયું સમય માપવાનું સાધન સૌથી વધુ સચોટ (precise) છે?
$(A)$ દીવાલ ઘડિયાળ
$(B)$ સ્ટોપ વોચ
$(C)$ ડિજિટલ ઘડિયાળ
$(D)$ પરમાણુ ઘડિયાળ (Atomic clock)
તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo