ઉષ્મા ધારિતા (Heat Capacity) સમજાવો.
(N/A) કોઈપણ પદાર્થના તાપમાનમાં $1^{\circ}C$ નો વધારો કરવા માટે જરૂરી ઉષ્માના જથ્થાને તે પદાર્થની ઉષ્મા ધારિતા $(C)$ કહેવામાં આવે છે.
$q = C \cdot \Delta T$,જ્યાં $C$ એ ઉષ્મા ધારિતા છે.
જો આપણને ઉષ્મા ધારિતા ખબર હોય,તો તાપમાનમાં થતા વધારાને માપીને આપણે આપેલી ઉષ્માને માપી શકીએ છીએ.
જ્યારે $C$ નું મૂલ્ય મોટું હોય,ત્યારે આપેલી ઉષ્માને કારણે તાપમાનમાં માત્ર થોડો જ વધારો થાય છે. પાણીની ઉષ્મા ધારિતા વધારે હોય છે,એટલે કે તેના તાપમાનમાં વધારો કરવા માટે ઘણી ઉર્જાની જરૂર પડે છે. $C$ એ પદાર્થના જથ્થાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
મોલર ઉષ્મા ધારિતા: પદાર્થની મોલર ઉષ્મા ધારિતા $(C_m)$ એટલે એક મોલ પદાર્થ માટેની ઉષ્મા ધારિતા,જે એક મોલ પદાર્થનું તાપમાન એક ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો છે.
$C_m = C / n$
વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા: વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $(c)$ એટલે પદાર્થના એક એકમ દળનું તાપમાન એક ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો.
$q = c \times m \times \Delta T = C \Delta T$,જ્યાં $m$ એ પદાર્થનું દળ છે.
$q = C \cdot \Delta T$,જ્યાં $C$ એ ઉષ્મા ધારિતા છે.
જો આપણને ઉષ્મા ધારિતા ખબર હોય,તો તાપમાનમાં થતા વધારાને માપીને આપણે આપેલી ઉષ્માને માપી શકીએ છીએ.
જ્યારે $C$ નું મૂલ્ય મોટું હોય,ત્યારે આપેલી ઉષ્માને કારણે તાપમાનમાં માત્ર થોડો જ વધારો થાય છે. પાણીની ઉષ્મા ધારિતા વધારે હોય છે,એટલે કે તેના તાપમાનમાં વધારો કરવા માટે ઘણી ઉર્જાની જરૂર પડે છે. $C$ એ પદાર્થના જથ્થાના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
મોલર ઉષ્મા ધારિતા: પદાર્થની મોલર ઉષ્મા ધારિતા $(C_m)$ એટલે એક મોલ પદાર્થ માટેની ઉષ્મા ધારિતા,જે એક મોલ પદાર્થનું તાપમાન એક ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો છે.
$C_m = C / n$
વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા: વિશિષ્ટ ઉષ્મા ધારિતા $(c)$ એટલે પદાર્થના એક એકમ દળનું તાપમાન એક ડિગ્રી સેલ્સિયસ વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો.
$q = c \times m \times \Delta T = C \Delta T$,જ્યાં $m$ એ પદાર્થનું દળ છે.
Explore More
Similar Questions
ઉષ્મા ધારિતા $(C_{p})$ એ માત્રાત્મક ગુણધર્મ છે પરંતુ વિશિષ્ટ ઉષ્મા $(c)$ એ તીવ્ર ગુણધર્મ છે. $1 \ mol$ પાણી માટે $C_{p}$ અને $c$ વચ્ચેનો સંબંધ શું હશે?
Easy
View Solutionપ્રક્રિયા $H_{2(g)} + \frac{1}{2}O_{2(g)} \longrightarrow H_2O_{(l)}$ માટે; $\Delta C_p = 32 \ J \ K^{-1}$,$27 \ ^oC$ તાપમાને $\Delta H = -285.8 \ kJ \ mol^{-1}$ છે. તો $127 \ ^oC$ તાપમાને $\Delta H$ નું મૂલ્ય $kJ \ mol^{-1}$ માં શું હશે?
Medium
View Solution$54 \ g$ એલ્યુમિનિયમનું તાપમાન $40^{\circ}C$ થી $60^{\circ}C$ સુધી વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્મા $J$ માં કેટલી હશે? (આ તાપમાનના ગાળામાં એલ્યુમિનિયમની મોલર ઉષ્માધારિતા $24 \ J \ mol^{-1} \ K^{-1}$ છે; $Al$ નું પરમાણ્વીય દળ $27$ છે.)
અચળ દબાણે પાણીની મોલર ઉષ્મા ધારિતા $75 \, J \, K^{-1} \, mol^{-1}$ છે. જ્યારે $100 \, g$ પાણીને,જે વિસ્તરણ માટે મુક્ત છે,$1.0 \, kJ$ ઉષ્મા આપવામાં આવે છે,ત્યારે પાણીના તાપમાનમાં થતો વધારો કેટલો હશે ($, K$ માં)?
MediumAIPMT 2003
View Solutionનીચે આપેલી ખાલી જગ્યા પૂરો :
$(i)$ વિશિષ્ટ ઉષ્માક્ષમતા એટલે $1 \ g$ પદાર્થનું તાપમાન $1^{\circ} C$ વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો.
$(ii)$ ઉષ્માક્ષમતાનો એકમ $........$ છે.
$(iii)$ ઉષ્માક્ષમતા પદાર્થનો $........$ ગુણધર્મ છે.
$(iv)$ $1 \ mol$ પદાર્થનું તાપમાન $1^{\circ} C$ સુધી વધારવા માટેના જરૂરી ઉષ્માના જથ્થાને $........$ કહે છે.
$(i)$ વિશિષ્ટ ઉષ્માક્ષમતા એટલે $1 \ g$ પદાર્થનું તાપમાન $1^{\circ} C$ વધારવા માટે જરૂરી ઉષ્માનો જથ્થો.
$(ii)$ ઉષ્માક્ષમતાનો એકમ $........$ છે.
$(iii)$ ઉષ્માક્ષમતા પદાર્થનો $........$ ગુણધર્મ છે.
$(iv)$ $1 \ mol$ પદાર્થનું તાપમાન $1^{\circ} C$ સુધી વધારવા માટેના જરૂરી ઉષ્માના જથ્થાને $........$ કહે છે.
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo