સમજાવો: રસસંકોચન (Plasmolysis).

(N/A) રસસંકોચન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં વનસ્પતિ કોષમાંથી પાણી બહાર નીકળી જવાને કારણે કોષરસતર તેની કોષદીવાલથી દૂર સંકોચાય છે.
આ ઘટના ત્યારે બને છે જ્યારે જીવંત વનસ્પતિ કોષને અતિસાંદ્ર (hypertonic) દ્રાવણમાં (કોષરસ કરતા વધુ દ્રાવ્ય સાંદ્રતા ધરાવતું દ્રાવણ) મૂકવામાં આવે છે.
આને સમજવા માટે,આપણે કોષરસની સાપેક્ષમાં તેમના આસૃતિ દબાણના આધારે ત્રણ પ્રકારના દ્રાવણો ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ:
$1$. સમસાંદ્ર (Isotonic) દ્રાવણ: બાહ્ય દ્રાવણનું આસૃતિ દબાણ કોષરસ જેટલું જ હોય છે. પાણીનું કોઈ ચોખ્ખું વહન થતું નથી.
$2$. અધોસાંદ્ર (Hypotonic) દ્રાવણ: બાહ્ય દ્રાવણ કોષરસ કરતા વધુ મંદ હોય છે. પાણી કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,જેનાથી કોષ ફૂલે છે.
$3$. અતિસાંદ્ર (Hypertonic) દ્રાવણ: બાહ્ય દ્રાવણ કોષરસ કરતા વધુ સાંદ્ર હોય છે. પાણી કોષની બહાર નીકળે છે,જેનાથી કોષ સંકોચાય છે.
જ્યારે કોષને અતિસાંદ્ર દ્રાવણમાં મૂકવામાં આવે છે,ત્યારે પાણી પહેલા કોષરસમાંથી અને પછી રસધાનીમાંથી બહાર નીકળે છે,જેના પરિણામે જીવરસ (protoplast) કોષદીવાલથી દૂર સંકોચાય છે,જેને રસસંકોચન કહેવામાં આવે છે.