કસોટી સંકરણ (Test cross) સમજાવો. તે શા માટે જરૂરી છે?

(N/A) કસોટી સંકરણ એ પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર (dominant phenotype) ધરાવતા સજીવ (જેનું જનીન પ્રકાર અજ્ઞાત છે) અને તે લક્ષણ માટે સમયુગ્મી પ્રચ્છન્ન (homozygous recessive) સજીવ વચ્ચેનું સંકરણ છે.
તે જરૂરી છે કારણ કે,ગાણિતિક સંભાવનાનો ઉપયોગ કરીને જનીન પ્રકારના ગુણોત્તરની ગણતરી કરી શકાય છે,પરંતુ માત્ર પ્રભાવી લક્ષણના સ્વરૂપ પ્રકારને જોઈને ચોક્કસ જનીન બંધારણ (સમયુગ્મી પ્રભાવી કે વિષમયુગ્મી) નક્કી કરવું શક્ય નથી.
ઉદાહરણ તરીકે,માત્ર છોડને જોઈને તે $TT$ જનીન પ્રકાર ધરાવે છે કે $Tt$ જનીન પ્રકાર,તે અલગ પાડવું અશક્ય છે.
આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે મેન્ડલે કસોટી સંકરણની પદ્ધતિ વિકસાવી.
બેક ક્રોસ (Back cross) એટલે $F_{1}$ સંતતિનું તેના પિતૃઓ પૈકીના કોઈ એક સાથેનું સંકરણ.
બેક ક્રોસનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર,જેમાં $F_{1}$ સંતતિનું પ્રચ્છન્ન પિતૃ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે છે,તેને કસોટી સંકરણ કહેવાય છે.
આ પદ્ધતિ દ્વારા આપણે જાણી શકીએ છીએ કે પ્રભાવી સ્વરૂપ પ્રકાર સમયુગ્મી છે કે વિષમયુગ્મી.
દાખલા તરીકે,જાંબલી રંગના પુષ્પ $(W)$ અને સફેદ રંગના પુષ્પ $(w)$ વચ્ચેના એકસંકરણમાં,$F_{1}$ સંકર જાંબલી રંગનું પુષ્પ હતું.
જો બધી જ $F_{1}$ સંતતિ જાંબલી રંગની હોય,તો પ્રભાવી પિતૃ સમયુગ્મી $(WW)$ છે. જો સંતતિ $1:1$ ના ગુણોત્તરમાં મળે,તો પ્રભાવી પિતૃ વિષમયુગ્મી $(Ww)$ છે.
દ્વિસંકરણના કિસ્સામાં,જેમ કે વિષમયુગ્મી જાંબલી અને કક્ષીય પુષ્પ $(WwAa)$ નું દ્વિ-પ્રચ્છન્ન સફેદ અને અગ્રસ્થ પુષ્પ $(wwaa)$ સાથે સંકરણ કરવામાં આવે,તો પરિણામી ગુણોત્તર $1:1:1:1$ મળશે.