આસૃતિ (Osmosis) ની વ્યાખ્યા આપો. આસૃતિ ઉપયોગી હોય તેવા થોડા ઉદાહરણો આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) આસૃતિ એટલે પાણીના અણુઓનું પસંદગીમાન પ્રવેશશીલ પટલ (જેમ કે કોષરસસ્તર) દ્વારા વધુ પાણીના ક્ષમતાવાળા વિસ્તારમાંથી ઓછા પાણીના ક્ષમતાવાળા વિસ્તાર તરફ થતું સ્વયંભૂ વહન. આ એક નિષ્ક્રિય પ્રક્રિયા છે,એટલે કે તેમાં કોષીય ઉર્જાનો વપરાશ થતો નથી.
આસૃતિ ઉપયોગી હોય તેવા ઉદાહરણો:
$(i)$ $Amoeba$ અને $Paramecium$ જેવા મીઠા પાણીના સજીવો આસૃતિ દ્વારા તેમના શરીરમાં પાણીનું સંતુલન જાળવી રાખે છે.
$(ii)$ વનસ્પતિ કોષોમાં પાણીનું વહન મુખ્યત્વે આસૃતિને કારણે થાય છે.
$(iii)$ મૂળના રોમ દ્વારા જમીનમાંથી પાણીનું શોષણ આસૃતિ દ્વારા થાય છે.
$(iv)$ તે રક્ષક કોષોના આસુનદાબ (turgor pressure) ને નિયંત્રિત કરીને વાયુરંધ્ર (stomata) ખુલવા અને બંધ થવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$(v)$ તે 'લજામણી' ($Mimosa$ $pudica$) ના છોડમાં થતી સ્પર્શાનુવર્તી હલનચલન (seismonastic movements) માટે જવાબદાર છે.
$(vi)$ આ પ્રક્રિયા વનસ્પતિના કોષો,પેશીઓ અને નરમ અંગો જેવા કે પાંદડાં,કુમળા પ્રરોહ અને ફૂલોને આસુનતા (turgidity) અને આકાર જાળવી રાખવામાં મદદ કરે છે.

Explore More

Similar Questions

નીચે આપેલા વર્ણનો માટે કોષનો પ્રકાર ઓળખો અને દરેક માટે એક લાક્ષણિકતા લખો:
$(i)$ મોટી રસધાની,કોષકેન્દ્ર પરિઘ તરફ ધકેલાયેલું હોય છે.
$(ii)$ કોષ ખૂબ જ મંદ માધ્યમમાં પણ ફાટતો નથી.
$(iii)$ કોષકેન્દ્રીય વિસ્તાર સુસ્પષ્ટ હોતો નથી અને તેને ન્યુક્લિઓઇડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

શા માટે અંતઃકોષરસજાળને કોષની વહન નલિકાઓ કહેવામાં આવે છે?

પ્રોકેરિયોટિક (આદિકોષકેન્દ્રી) અને યુકેરિયોટિક (સુકોષકેન્દ્રી) કોષો વચ્ચે નીચેના મુદ્દાઓને આધારે તફાવત જણાવો:
$(i)$ કોષકેન્દ્રીય વિસ્તાર
$(ii)$ કોષીય અંગિકાઓ
$(iii)$ ક્લોરોફિલ (હરિતદ્રવ્ય).

પ્રસરણ (Diffusion) અને આસૃતિ (Osmosis) વચ્ચેનો તફાવત જણાવો. સજીવો આસૃતિનો ઉપયોગ કરીને પાણીનું શોષણ કરતા હોય તેવા કોઈપણ બે ઉદાહરણો લખો.

એક વ્યક્તિ મીઠાનું સાંદ્ર દ્રાવણ લે છે; થોડા સમય પછી,તેને ઉલટી થવા લાગે છે. આ પરિસ્થિતિ માટે કઈ ઘટના જવાબદાર છે? સમજાવો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo