પડઘા (Echo) ની વ્યાખ્યા આપો. ધ્વનિની ઝડપ, ધ્વનિના સ્ત્રોતથી પરાવર્તિત સપાટીનું અંતર અને પડઘા માટેના સમય વચ્ચેનો ગાણિતિક સંબંધ સ્થાપિત કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) જ્યારે મૂળ ધ્વનિ સ્ત્રોતમાંથી ઉત્પન્ન થયેલો અવાજ દૂરની વસ્તુ પરથી પરાવર્તિત થઈને ફરીથી સંભળાય, ત્યારે તેને પડઘો કહેવામાં આવે છે.
ધારો કે પડઘો સંભળાવા માટે લાગતો સમય $t$ છે. ધારો કે ધ્વનિના સ્ત્રોત અને પરાવર્તિત સપાટી વચ્ચેનું અંતર $d$ છે અને ધ્વનિની ઝડપ $V$ છે.
ધ્વનિ સ્ત્રોતથી પરાવર્તિત સપાટી સુધી જાય છે અને ત્યાંથી પાછો આવે છે, તેથી ધ્વનિ દ્વારા કાપેલું કુલ અંતર $2d$ થાય છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\text{ઝડપ} = \frac{\text{કુલ અંતર}}{\text{કુલ સમય}}$
તેથી: $V = \frac{2d}{t}$
અંતર $d$ શોધવા માટે સૂત્રને ગોઠવતા, આપણને મળે છે: $d = \frac{V \times t}{2}$

Explore More

Similar Questions

નીચે આપેલ વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો: ધ્વનિ અને પ્રકાશ માધ્યમમાં અનુક્રમે શૃંગ અને ગર્ત તથા સંઘનન અને વિઘનન સ્વરૂપે ગતિ કરે છે.

$(a)$ ધ્વનિ તરંગોના પરાવર્તનના બે વ્યવહારુ ઉપયોગો જણાવો.
$(b)$ માનવ કાનમાં ધ્વનિ તરંગમાં થતા દબાણના ફેરફારોનું પ્રવર્ધન (amplification) કેવી રીતે થાય છે?
$(c)$ એક રિપલ ટેન્કમાં,પ્રતિ સેકન્ડ $10$ તરંગો ઉત્પન્ન થાય છે. જો એક ગર્ત (trough) અને તેની નજીકના શૃંગ (crest) વચ્ચેનું અંતર $12 \, cm$ હોય,તો તરંગની આવૃત્તિ,તરંગલંબાઈ અને વેગની ગણતરી કરો.

સ્લિંકી (slinky) પર આપણે ઉત્પન્ન કરી શકીએ છીએ:

નીચેની વ્યાખ્યાઓ આપો અને તેમના $SI$ એકમો જણાવો:
$(a)$ તરંગલંબાઈ $(b)$ આવર્તકાળ $(c)$ કંપવિસ્તાર.
સંબંધ $V = v \lambda$ સ્થાપિત કરો,જ્યાં સંજ્ઞાઓ તેમના સામાન્ય અર્થ ધરાવે છે.

$(i)$ જો ચંદ્ર પર કોઈ પણ જગ્યાએ મોટો વિસ્ફોટ થાય,તો પણ તે નજીકના બિંદુએ સંભળાશે નહીં. કારણ આપો.
$(ii)$ ધ્વનિની ઝડપનો પદાર્થના માધ્યમ અને તાપમાન પરનો આધાર ટૂંકમાં સમજાવો.
$(iii)$ ધ્વનિની પ્રબળતા (loudness) જે બે પરિબળો પર આધાર રાખે છે તે ઓળખો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo