$(a)$ ધ્વનિ તરંગોના પરાવર્તનના બે વ્યવહારુ ઉપયોગો જણાવો.
$(b)$ માનવ કાનમાં ધ્વનિ તરંગમાં થતા દબાણના ફેરફારોનું પ્રવર્ધન (amplification) કેવી રીતે થાય છે?
$(c)$ એક રિપલ ટેન્કમાં,પ્રતિ સેકન્ડ $10$ તરંગો ઉત્પન્ન થાય છે. જો એક ગર્ત (trough) અને તેની નજીકના શૃંગ (crest) વચ્ચેનું અંતર $12 \, cm$ હોય,તો તરંગની આવૃત્તિ,તરંગલંબાઈ અને વેગની ગણતરી કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધ્વનિ તરંગોના પરાવર્તનના બે વ્યવહારુ ઉપયોગો મેગાફોન અને સ્ટેથોસ્કોપ છે.
$(b)$ માનવ કાનમાં,ધ્વનિ તરંગોના દબાણના ફેરફારોને મધ્ય કર્ણના ત્રણ નાના હાડકાં દ્વારા પ્રવર્ધિત કરવામાં આવે છે: હથોડી (hammer),એરણ (anvil) અને પેંગડું (stirrup).
$(c)$ આપેલ છે:
આવૃત્તિ $(f) = 10 \, Hz$ (કારણ કે પ્રતિ સેકન્ડ $10$ તરંગો ઉત્પન્ન થાય છે).
ગર્ત અને નજીકના શૃંગ વચ્ચેનું અંતર $= 12 \, cm$.
શૃંગ અને નજીકના ગર્ત વચ્ચેનું અંતર એ તરંગલંબાઈના અડધા $(\lambda/2)$ જેટલું હોય છે,તેથી $\lambda/2 = 12 \, cm$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = 24 \, cm$.
વેગ $(v) = \text{તરંગલંબાઈ} \times \text{આવૃત્તિ} = 24 \, cm \times 10 \, Hz = 240 \, cm/s$.

Explore More

Similar Questions

યાંત્રિક તરંગોના બે પ્રકારોના નામ આપો.

$(i)$ ધ્વનિ તરંગનો કયો ગુણધર્મ નીચેનાને નક્કી કરે છે:
$(a)$ પ્રબળતા (loudness)
$(b)$ તીક્ષ્ણતા (pitch)?
$(ii)$ એક $SONAR$ સ્ટેશન $3 \ s$ પછી પાછો આવતો સંકેત ઝીલે છે. વસ્તુ કેટલી દૂર છે? (પાણીમાં ધ્વનિની ઝડપ $1440 \ m \ s^{-1}$ છે)
$(iii)$ મોટા હોલ કે ઓડિટોરિયમમાં પડઘા (reverberations) કેવી રીતે ઘટાડી શકાય?

નીચે આપેલ વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો: ધ્વનિ અને પ્રકાશ માધ્યમમાં અનુક્રમે શૃંગ અને ગર્ત તથા સંઘનન અને વિઘનન સ્વરૂપે ગતિ કરે છે.

એક વ્યક્તિ દીવાલથી $55 \, m$ ના અંતરે ઊભા રહીને બંદૂક ચલાવે છે. જો અવાજની ઝડપ $330 \, m s^{-1}$ હોય,તો પડઘો સંભળાવા માટે લાગતો સમય શોધો. ($s$ માં)

માનવ અવાજને દર્શાવતા ઉપરના બે આલેખ $(a)$ અને $(b)$ માંથી કયો આલેખ પુરુષનો અવાજ હોવાની શક્યતા છે? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo