વિઘટન (Decomposition) ની વ્યાખ્યા આપો અને વિઘટનની પ્રક્રિયાઓ અને નીપજોનું વર્ણન કરો.

(N/A) વિઘટન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં મૃત વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓના શરીરના જટિલ કાર્બનિક પદાર્થો અથવા જૈવભારનું વિઘટન વિઘટકોની મદદથી અકાર્બનિક કાચા માલ જેવા કે $CO_{2}$,પાણી અને અન્ય પોષક તત્વોમાં થાય છે.
વિઘટનમાં સામેલ વિવિધ પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. અવખંડન (Fragmentation): આ વિઘટનની પ્રક્રિયાનું પ્રથમ પગલું છે. તેમાં અળસિયા જેવા અપતૃણભક્ષીઓ (detritivores) દ્વારા મૃત અવશેષો (detritus) ના નાના ટુકડા કરવામાં આવે છે.
$2$. નિક્ષાલન (Leaching): આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં પાણીમાં દ્રાવ્ય પોષક તત્વો જમીનના સ્તરોમાં નીચે ઉતરી જાય છે અને અનુપલબ્ધ ક્ષાર તરીકે જમા થાય છે.
$3$. અપચય (Catabolism): આ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં બેક્ટેરિયા અને ફૂગ વિવિધ ઉત્સેચકો દ્વારા મૃત અવશેષોનું નાના ટુકડાઓમાં વિઘટન કરે છે.
$4$. હ્યુમિફિકેશન (Humification): આ પછીનું પગલું હ્યુમિફિકેશન છે,જે હ્યુમસ (humus) નામના ઘેરા રંગના કલીલ પદાર્થનું નિર્માણ કરે છે,જે વનસ્પતિઓ માટે પોષક તત્વોના ભંડાર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$5$. ખનીજીકરણ (Mineralization): હ્યુમસનું સૂક્ષ્મજીવોની ક્રિયા દ્વારા વધુ વિઘટન થાય છે,જે અંતે જમીનમાં અકાર્બનિક પોષક તત્વો મુક્ત કરે છે. હ્યુમસમાંથી અકાર્બનિક પોષક તત્વો મુક્ત કરવાની આ પ્રક્રિયાને ખનીજીકરણ કહેવામાં આવે છે.
વિઘટનથી હ્યુમસ નામનો ઘેરા રંગનો,પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ પદાર્થ ઉત્પન્ન થાય છે. હ્યુમસ અંતે વિઘટિત થઈને $CO_{2}$,પાણી અને અન્ય પોષક તત્વો જેવા અકાર્બનિક કાચા માલને જમીનમાં મુક્ત કરે છે.