એક સીમિત સોલેનોઈડના અક્ષીય ચુંબકીય ક્ષેત્રની ગણતરી કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $2l$ લંબાઈ અને $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતા સોલેનોઈડનો વિચાર કરો,જેમાં એકમ લંબાઈ દીઠ $n$ આંટા છે. આપણે કેન્દ્ર $O$ થી $r$ અંતરે અક્ષ પરના બિંદુ $P$ પર ચુંબકીય ક્ષેત્ર શોધવા માંગીએ છીએ.
કેન્દ્ર $O$ થી $x$ અંતરે $dx$ જાડાઈ ધરાવતા પાતળા વર્તુળાકાર ઘટકનો વિચાર કરો. આ ઘટકમાં આંટાની સંખ્યા $n dx$ છે. ધારો કે સોલેનોઈડમાંથી વહેતો પ્રવાહ $I$ છે.
બિંદુ $P$ પર આ વર્તુળાકાર ઘટકને કારણે ઉદ્ભવતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર $dB$,વર્તુળાકાર ગૂંચળાની અક્ષ પરના ચુંબકીય ક્ષેત્રના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$dB = \frac{\mu_0 (n dx) I a^2}{2[(r-x)^2 + a^2]^{3/2}}$
કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર $B$ શોધવા માટે,આપણે આ પદનું $x = -l$ થી $x = +l$ સુધી સંકલન કરીએ છીએ:
$B = \int_{-l}^{l} \frac{\mu_0 n I a^2}{2[(r-x)^2 + a^2]^{3/2}} dx$
સોલેનોઈડથી દૂર આવેલા બિંદુ $P$ માટે ($r \gg a$ અને $r \gg l$),આપણે છેદનું આશરે મૂલ્ય લઈ શકીએ:
$[(r-x)^2 + a^2]^{3/2} \approx r^3$
આ કિંમત સંકલનમાં મૂકતા:
$B \approx \frac{\mu_0 n I a^2}{2r^3} \int_{-l}^{l} dx$
$B \approx \frac{\mu_0 n I a^2}{2r^3} [x]_{-l}^{l} = \frac{\mu_0 n I a^2}{2r^3} (2l)$
કુલ આંટાની સંખ્યા $N = n(2l)$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$B = \frac{\mu_0 N I a^2}{2r^3} = \frac{\mu_0}{4\pi} \frac{2(N I \pi a^2)}{r^3} = \frac{\mu_0}{4\pi} \frac{2m}{r^3}$,જ્યાં $m = N I A$ એ ચુંબકીય ડાયપોલ મોમેન્ટ છે.

Explore More

Similar Questions

$2 \ A$ વિદ્યુતપ્રવાહ ધરાવતા લાંબા સોલેનોઇડના કેન્દ્રમાં ચુંબકીય ક્ષેત્રની તીવ્રતા $(H)$,$1000 \ A/m$ માલૂમ પડે છે. સોલેનોઇડના પ્રતિ સેન્ટિમીટર આંટાની સંખ્યા શોધો: ($\mu_0 = 4 \pi \times 10^{-7} \ T \ m \ A^{-1}$ નો ઉપયોગ કરો)

એક લાંબો સોલેનોઇડ જેમાંથી વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે,તે તેની અક્ષ પર $B$ જેટલું ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે. જો પ્રતિ $cm$ આંટાની સંખ્યા બમણી કરવામાં આવે અને વિદ્યુતપ્રવાહ તેના મૂળ મૂલ્યના $\left(\frac{1}{3}\right)^{rd}$ કરવામાં આવે,તો ચુંબકીય ક્ષેત્રનું નવું મૂલ્ય શું હશે?

એક લાંબા સોલેનોઇડમાં વહેતા પ્રવાહ $i$ ને કારણે તેની અક્ષ પરના ચુંબકીય પ્રેરણ $B$ અને એક છેડાથી અંતર $x$ વચ્ચેનો સાચો આલેખ કયો છે?

એક લાંબા સોલેનોઈડમાં,જેની એકમ લંબાઈ દીઠ '$n$' આંટા છે અને તેમાંથી '$i$' પ્રવાહ વહે છે,તેની અંદર લોખંડનો ગર્ભ (iron core) મૂકવામાં આવે ત્યારે ચુંબકીય ક્ષેત્ર $(B)$ કેટલું હશે? ($\mu_0 =$ શૂન્યાવકાશની પરમીએબિલિટી,$\chi =$ મેગ્નેટિક સસેપ્ટિબિલિટી)

વિધાન-$1$: એમ્પીયરના નિયમનો ઉપયોગ સીધા પ્રવાહધારિત તારની મર્યાદિત લંબાઈને કારણે ઉદ્ભવતા ચુંબકીય ક્ષેત્રને શોધવા માટે કરી શકાય છે.
વિધાન-$2$: સીધા પ્રવાહધારિત તારની મર્યાદિત લંબાઈને કારણે ઉદ્ભવતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર તારની આસપાસ સંમિત હોય છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo