એક વિદ્યાર્થી મીણબત્તીની જ્યોતનું પ્રતિબિંબ અરીસાની સામે $60\, cm$ અંતરે રહેલા પડદા પર મેળવવા માંગે છે. જો તે જ્યોતને અરીસાના ધ્રુવથી $15\, cm$ અંતરે રાખે,તો:
$(a)$ તેણે કયા પ્રકારના અરીસાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ?
$(b)$ મળતા પ્રતિબિંબની રેખીય મોટવણી શોધો.
$(c)$ વસ્તુ અને તેના પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું અંતર કેટલું હશે?
$(d)$ આ કિસ્સામાં પ્રતિબિંબ રચના દર્શાવતી કિરણ આકૃતિ દોરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) પ્રતિબિંબ પડદા પર મેળવવાનું હોવાથી,તે વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ હોવું જોઈએ. માત્ર અંતર્ગોળ અરીસો જ વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચી શકે છે.
$(b)$ આપેલ છે: વસ્તુ અંતર $u = -15\, cm$,પ્રતિબિંબ અંતર $v = -60\, cm$ (કારણ કે તે અરીસાની સામે છે).
રેખીય મોટવણી $m = \frac{v}{u} = \frac{-60}{-15} = -4$.
$(c)$ વસ્તુ ધ્રુવથી $15\, cm$ અંતરે છે અને પ્રતિબિંબ તે જ તરફ ધ્રુવથી $60\, cm$ અંતરે છે.
વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું અંતર $= |v - u| = |-60 - (-15)| = |-60 + 15| = |-45| = 45\, cm$.
$(d)$ કિરણ આકૃતિ દર્શાવે છે કે જ્યારે વસ્તુ $C$ અને $F$ ની વચ્ચે હોય,ત્યારે તેનું વાસ્તવિક,ઉલટું અને વિવર્ધિત પ્રતિબિંબ $C$ ની પાછળ રચાય છે.

Explore More

Similar Questions

સમતલ અરીસાની વક્રતા ત્રિજ્યા કેટલી હોય છે?

એક વસ્તુને અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $12 \ cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવે છે. તે વસ્તુ કરતાં ચાર ગણું મોટું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચે છે. અરીસાથી પ્રતિબિંબનું અંતર શોધો. ($cm$ માં)

એક વિદ્યાર્થીએ બહિર્ગોળ લેન્સથી મીણબત્તીની જ્યોતને વિવિધ અંતરે મૂકીને સફેદ પડદા પર તેનું પ્રતિબિંબ મેળવ્યું. તેણે નીચે મુજબ અવલોકનો નોંધ્યા:
અવલોકનલેન્સથી જ્યોતનું અંતર $(cm)$લેન્સથી પડદાનું અંતર $(cm)$
$(i)$$60$$20$
$(ii)$$40$$24$
$(iii)$$30$$30$
$(iv)$$24$$40$
$(v)$$15$$70$

$(a)$ ઉપરના કોષ્ટક પરથી, લેન્સના સૂત્રનો ઉપયોગ કર્યા વગર લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ શોધો.
$(b)$ કયું અવલોકન ખોટું છે અને શા માટે?
$(c)$ કયા કિસ્સામાં વસ્તુ અને પ્રતિબિંબનું કદ સમાન હશે? તમારા જવાબ માટે કારણ આપો.

અંતર્ગોળ અરીસા દ્વારા વસ્તુનું વાસ્તવિક અને નાનું પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે વસ્તુને ક્યાં મૂકવી જોઈએ?

નીચેના પૈકી શાના વડે રચાતા પ્રતિબિંબની મોટવણીનું મૂલ્ય $+5$ તેમજ $-5$ હોઈ શકે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo