$(a)$ $G$ અને $g$ વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.
$(b)$ શું પૃથ્વી પર બધે જ $g$ નું મૂલ્ય સમાન હોય છે? કારણ આપો.
$(c)$ જો બે પદાર્થો વચ્ચેનું અંતર ત્રણ ગણું કરવામાં આવે,તો તેમની વચ્ચેનું ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કેવી રીતે બદલાશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) $G$ એ સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણ અચળાંક છે જેનું મૂલ્ય $6.673 \times 10^{-11} \text{ N m}^2 \text{ kg}^{-2}$ નિશ્ચિત છે. તે બ્રહ્માંડમાં દરેક જગ્યાએ સમાન રહે છે.
$g$ એ ગુરુત્વપ્રવેગ છે,જે સ્થાન પ્રમાણે બદલાય છે. તેનો $SI$ એકમ $\text{m s}^{-2}$ છે.
$(b)$ ના,પૃથ્વી પર $g$ નું મૂલ્ય દરેક જગ્યાએ સમાન હોતું નથી. પૃથ્વી સંપૂર્ણ ગોળાકાર નથી; તે ધ્રુવો પર ચપટી અને વિષુવવૃત્ત પર ફૂલેલી છે. સૂત્ર $g = \frac{GM}{R^2}$ મુજબ,ધ્રુવો પર ત્રિજ્યા $R$ વિષુવવૃત્તની સરખામણીમાં ઓછી હોય છે. તેથી,ધ્રુવો પર $g$ નું મૂલ્ય વધારે અને વિષુવવૃત્ત પર ઓછું હોય છે.
$(c)$ ન્યૂટનના સાર્વત્રિક ગુરુત્વાકર્ષણના નિયમ મુજબ,$F = \frac{G M m}{r^2}$,તેથી $F \propto \frac{1}{r^2}$.
જો અંતર $r$ ને ત્રણ ગણું $(r' = 3r)$ કરવામાં આવે,તો નવું બળ $F' = \frac{G M m}{(3r)^2} = \frac{G M m}{9r^2} = \frac{1}{9} F$ થાય.
આમ,ગુરુત્વાકર્ષણ બળ તેના મૂળ મૂલ્યના નવમા ભાગનું ($1$/$9$) થઈ જશે.

Explore More

Similar Questions

એક પથ્થરને છાપરાની ધાર પરથી નીચે પાડવામાં આવે છે. તે $2 \, m$ ઊંચી બારીને $0.1 \, s$ માં પસાર કરે છે. છાપરું બારીની ઉપર કેટલે દૂર છે?

Difficult
View Solution

કારણ આપો: પથ્થર પૃથ્વી તરફ પડે છે,પરંતુ પૃથ્વી પથ્થર તરફ ઉપર આવતી નથી.

"ગુરુત્વાકર્ષણનો સાર્વત્રિક નિયમ" વ્યાખ્યાયિત કરો.

પૃથ્વી પર ગુરુત્વાકર્ષણ બળની અસર હેઠળ પદાર્થની ગતિનું એક ઉદાહરણ આપો.

$(i)$ સીમા તેના એક મિત્રની સૂચના મુજબ ધ્રુવો પર થોડા સોનાના દાણા ખરીદે છે. જ્યારે તે તેને વિષુવવૃત્ત પર મળે છે ત્યારે તે તે જ સોનું તેને આપે છે. શું મિત્ર ખરીદેલા સોનાના વજન સાથે સહમત થશે? જો નહીં,તો શા માટે?
$(ii)$ જો ચંદ્ર પૃથ્વીને આકર્ષે છે,તો પૃથ્વી ચંદ્ર તરફ કેમ ગતિ કરતી નથી?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo