પરભક્ષણ યોગ્ય ઉદાહરણ આપી સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) પરભક્ષણને પ્રકૃતિમાં વનસ્પતિઓ દ્વારા સ્થાપિત ઊર્જાને ઉચ્ચ પોષક સ્તરો સુધી પહોંચાડવાના માધ્યમ તરીકે જોઈ શકાય છે. જ્યારે આપણે પરભક્ષી અને શિકાર વિશે વિચારીએ છીએ,ત્યારે વાઘ અને હરણનું ઉદાહરણ સામાન્ય છે,પરંતુ બીજ ખાતી ચકલી પણ એક પરભક્ષી જ છે.
જોકે વનસ્પતિ ખાનારા પ્રાણીઓને તૃણાહારીઓ તરીકે અલગ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે,પરંતુ વ્યાપક પારિસ્થિતિકીય સંદર્ભમાં તેઓ પરભક્ષીઓથી અલગ નથી.
પરભક્ષીઓ પોષક સ્તરો વચ્ચે ઊર્જાના વહન ઉપરાંત શિકારની વસ્તીને નિયંત્રણમાં રાખવાનું મહત્વનું કાર્ય કરે છે. પરભક્ષીઓની ગેરહાજરીમાં શિકાર જાતિઓની વસ્તી ખૂબ વધી જાય છે,જે નિવસનતંત્રમાં અસ્થિરતા લાવે છે. જ્યારે કોઈ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં વિદેશી જાતિઓ દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ આક્રમક બની જાય છે કારણ કે ત્યાં તેમના કુદરતી પરભક્ષીઓ હોતા નથી. $1920$ના દાયકામાં ઓસ્ટ્રેલિયામાં દાખલ કરાયેલ ફાફડાથોર (prickly pear cactus) લાખો હેક્ટર જમીનમાં ફેલાઈ ગયું હતું. છેવટે,તેના કુદરતી પરભક્ષી (એક પ્રકારનું ફૂદું) ને લાવ્યા પછી જ તેને નિયંત્રિત કરી શકાયું હતું. કૃષિમાં જૈવિક નિયંત્રણ પદ્ધતિઓ પરભક્ષીની આ ક્ષમતા પર આધારિત છે.
પરભક્ષીઓ સ્પર્ધા કરતી શિકાર જાતિઓ વચ્ચેની સ્પર્ધા ઘટાડીને સમુદાયમાં જાતિ વિવિધતા જાળવવામાં મદદ કરે છે. અમેરિકાના પ્રશાંત મહાસાગરના કિનારે તારામાછલી $(Pisaster)$ એક મહત્વપૂર્ણ પરભક્ષી છે. એક પ્રયોગમાં,જ્યારે આ વિસ્તારમાંથી બધી તારામાછલીઓ દૂર કરવામાં આવી,ત્યારે આંતરજાતીય સ્પર્ધાને કારણે એક વર્ષમાં જ $10$ થી વધુ અપૃષ્ઠવંશી જાતિઓ વિલુપ્ત થઈ ગઈ હતી.
જો પરભક્ષી ખૂબ કાર્યદક્ષ હોય અને શિકારનું અતિશોષણ કરે,તો શિકાર વિલુપ્ત થઈ શકે છે અને પરિણામે ખોરાકના અભાવે પરભક્ષી પણ વિલુપ્ત થઈ શકે છે. આથી જ કુદરતમાં પરભક્ષીઓ 'સમજદાર' (prudent) હોય છે.
શિકાર જાતિઓએ પરભક્ષણથી બચવા માટે વિવિધ રક્ષણાત્મક અનુકૂલનો કેળવ્યા છે. કીટકો અને દેડકાઓની કેટલીક જાતિઓ રંગઅનુકૃત (camouflaged) હોય છે જેથી તેઓ પરભક્ષીથી બચી શકે. કેટલીક જાતિઓ ઝેરી હોય છે,જેથી પરભક્ષીઓ તેમને ખાવાનું ટાળે છે.

Explore More

Similar Questions

સહોપકારિતા (Mutualism) વિવિધ ઉદાહરણો આપી સમજાવો.

શિકારી વર્તણૂકના સંદર્ભમાં સ્તંભ $I$ ને સ્તંભ $II$ સાથે જોડો:
સ્તંભ $I$ સ્તંભ $II$
$A$. કેલોટ્રોપિસ (Calotropis) $i$. અપૃષ્ઠવંશીઓ (Invertebrates)
$B$. પાયસેસ્ટર (Pisaster) $ii$. અસ્વાદિષ્ટ (Distasteful)
$C$. મોનાર્ક પતંગિયું (Monarch butterfly) $iii$. છદ્માવરણ ધરાવતું (Cryptically coloured)
$D$. દેડકા (Frogs) $iv$. કાર્ડિયો ગ્લાયકોસાઇડ્સ (Cardio glycosides)

શિકારી (predator) ના સંદર્ભમાં કયું વિધાન ખોટું છે?

નીચેનામાંથી કયા સંબંધને નકારાત્મક સંબંધ તરીકે વર્ણવી શકાતો નથી?

પરોપજીવી યજમાનને કેવી રીતે નુકસાન પહોંચાડે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo