કિશોરાવસ્થા દરમિયાન નશાકારક પદાર્થો અને આલ્કોહોલના દુરુપયોગનું કારણ શું છે?

(N/A) કિશોરાવસ્થા એ એક સમયગાળો અને પ્રક્રિયા છે જે દરમિયાન બાળક સમાજમાં અસરકારક રીતે ભાગ લેવા માટે તેના વલણો અને માન્યતાઓ મુજબ પરિપક્વ બને છે। $12$ થી $18$ વર્ષની ઉંમરના સમયગાળાને કિશોરાવસ્થા કહેવામાં આવે છે। બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, કિશોરાવસ્થા એ બાળપણ અને પુખ્તાવસ્થાને જોડતો સેતુ છે। કિશોરાવસ્થા સાથે અનેક જૈવિક અને વર્તણૂકીય ફેરફારો જોવા મળે છે। આમ, તે વ્યક્તિના માનસિક અને મનોવૈજ્ઞાનિક વિકાસનો ખૂબ જ સંવેદનશીલ તબક્કો છે।
જિજ્ઞાસા, સાહસ અને ઉત્તેજનાની જરૂરિયાત તથા પ્રયોગ કરવાની ઈચ્છા એ સામાન્ય કારણો છે જે યુવાનોને નશાકારક પદાર્થો અને આલ્કોહોલના ઉપયોગ તરફ પ્રેરે છે। બાળકની કુદરતી જિજ્ઞાસા તેમને પ્રયોગ કરવા માટે પ્રેરિત કરે છે।
નશાકારક પદાર્થો અને આલ્કોહોલની અસરોને ફાયદાકારક માનવાથી સમસ્યા વધુ જટિલ બને છે। ત્યારબાદ, કિશોરો સમસ્યાઓથી બચવા માટે તેનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરે છે। કેટલાક કિશોરો અભ્યાસ કે પરીક્ષામાં નબળા દેખાવને કારણે તણાવ અને દબાણ હેઠળ નશાકારક પદાર્થો અને આલ્કોહોલનું સેવન શરૂ કરે છે। યુવાનોમાં એવી ગેરમાન્યતા પણ છે કે ધૂમ્રપાન કરવું અથવા નશાકારક પદાર્થો કે આલ્કોહોલનો ઉપયોગ કરવો એ '$cool$' અથવા '$progressive$' હોવાનું પ્રતીક છે।
આ આદતો તેમના સેવનના મુખ્ય કારણો છે। ટેલિવિઝન, ફિલ્મો, સમાચારપત્રો અને ઈન્ટરનેટ જેવા માધ્યમો પણ આ આદતોને પ્રોત્સાહન આપે છે। કિશોરોમાં નશાકારક પદાર્થો અને આલ્કોહોલના દુરુપયોગના અન્ય કારણોમાં અસ્થિર કૌટુંબિક માળખું, ટેકાનો અભાવ અને સાથીદારોનું દબાણ $(peer pressure)$ સામેલ છે।