સહપ્રભાવિતા (Codominance) એટલે શું? મનુષ્યના રુધિરજૂથના ઉદાહરણ દ્વારા તેની વિગતવાર સમજૂતી આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સહપ્રભાવિતા એ એવી ઘટના છે જેમાં જનીન જોડના બંને વૈકલ્પિક કારકો (alleles) વિષમયુગ્મી સ્થિતિમાં સમાન રીતે અભિવ્યક્ત થાય છે,એટલે કે કોઈ પણ કારક બીજા પર પ્રભાવી કે પ્રચ્છન્ન હોતું નથી.
આ કિસ્સામાં,$F_1$ પેઢીનું સ્વરૂપ પ્રકાર બંને પિતૃઓને મળતું આવે છે.
મનુષ્યમાં સહપ્રભાવિતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ $ABO$ રુધિરજૂથ પદ્ધતિ છે.
$ABO$ રુધિરજૂથનું નિયંત્રણ $I$ જનીન દ્વારા થાય છે. રક્તકણોના કોષરસસ્તરની સપાટી પર શર્કરાના પૉલિમર આવેલા હોય છે,અને આ શર્કરાનો પ્રકાર $I$ જનીન દ્વારા નક્કી થાય છે.
$I$ જનીનના ત્રણ કારકો છે: $I^A$,$I^B$ અને $i$. $I^A$ અને $I^B$ કારકો થોડી અલગ પ્રકારની શર્કરા ઉત્પન્ન કરે છે,જ્યારે $i$ કારક કોઈ પણ શર્કરા ઉત્પન્ન કરતું નથી.
મનુષ્ય દ્વિતીય $(2n)$ સજીવ હોવાથી,દરેક વ્યક્તિમાં ત્રણમાંથી કોઈપણ બે કારકો હોય છે. $I^A$ અને $I^B$ કારકો $i$ પર સંપૂર્ણ પ્રભાવી છે,તેથી જ્યારે $I^A$ અને $i$ હાજર હોય ત્યારે માત્ર $I^A$ અભિવ્યક્ત થાય છે. તેવી જ રીતે,જ્યારે $I^B$ અને $i$ હાજર હોય ત્યારે માત્ર $I^B$ અભિવ્યક્ત થાય છે.
પરંતુ,જ્યારે $I^A$ અને $I^B$ સાથે હોય,ત્યારે બંને પોતાની શર્કરાની અભિવ્યક્તિ કરે છે. આને સહપ્રભાવિતા કહેવાય છે.
$ABO$ રુધિરજૂથ માટે કુલ $6$ જનીન પ્રકારો શક્ય છે.
પિતૃ $1$ માંથી કારક પિતૃ $2$ માંથી કારક સંતતિનો જનીન પ્રકાર સંતતિનું રુધિરજૂથ
$I^A$ $I^A$ $I^A I^A$ $A$
$I^A$ $I^B$ $I^A I^B$ $AB$
$I^A$ $i$ $I^A i$ $A$
$I^B$ $I^A$ $I^A I^B$ $AB$
$I^B$ $I^B$ $I^B I^B$ $B$
$I^B$ $i$ $I^B i$ $B$
$i$ $i$ $i i$ $O$

Explore More

Similar Questions

કયા સિદ્ધાંતને એવા સંકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં $F_1$ પેઢી બંને પિતૃઓ સાથે સામ્યતા ધરાવે છે?

ઢોરની જાતિમાં જ્યારે સંકરણ બાદ સંતતિ કાબરચિતરી (roan) રૂવાંટી સાથે પ્રાપ્ત થતી હોય,તો તે નીચેનામાંથી કઈ લાક્ષણીકતા દર્શાવે છે?

જો $AB$ રુધિરજૂથ ધરાવતી બે વ્યક્તિઓ લગ્ન કરે અને તેમને મોટી સંખ્યામાં સંતાનો હોય,તો બાળકોમાં $A$,$AB$ અને $B$ રુધિરજૂથ $1:2:1$ ના પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. $AB$ રુધિરજૂથ ધરાવતી વ્યક્તિઓમાં $A$ અને $B$ બંને પ્રકારના પ્રોટીન (એન્ટિજન) હાજર હોવાથી,આ શેનું ઉદાહરણ છે?

એક કાબરચિતરા (roan) બળદનું ત્રણ ગાય સાથે સંકરણ કરાવવામાં આવે છે. ગાય $A$ નો જનીન પ્રકાર કાબરચિતરા બળદ જેવો જ છે,ગાય $B$ લાલ છે અને ગાય $C$ સફેદ છે. દરેક ગાયના સમૂહમાં કાબરચિતરા સંતતિનું પ્રમાણ કેટલું હોવું જોઈએ?

Difficult
View Solution

નીચેનામાંથી કઈ સ્થિતિ જનીનોની સહ-પ્રભાવિતા (Codominance) દર્શાવે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo