Environmental Study Questions in Gujarati

(B) મિનામાતા રોગ એ ગંભીર પારો (mercury) ના ઝેરને કારણે થતી ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યા છે.
તે મિથાઈલ મર્ક્યુરી $(Hg^{2+})$ થી દૂષિત માછલી અને શેલફિશ ખાવાથી થાય છે.
તેના લક્ષણોમાં હાથ-પગમાં સુન્નતા,સ્નાયુઓની નબળાઈ,દ્રષ્ટિ અને સાંભળવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો અને વાણીમાં તકલીફનો સમાવેશ થાય છે.
ગંભીર કિસ્સાઓમાં,તે મૃત્યુનું કારણ પણ બની શકે છે.

(D) ગ્રીનહાઉસ વાયુઓ એવા વાયુઓ છે જે વાતાવરણમાં ગરમીને ફસાવે છે,જેમ કે $CO_{2}$,$CH_{4}$,$N_{2}O$ અને પાણીની વરાળ.
ઓક્સિજન $(O_{2})$ વાતાવરણનો મુખ્ય ઘટક છે પરંતુ તે ઇન્ફ્રારેડ કિરણોત્સર્ગનું શોષણ કરતું નથી,તેથી તે ગ્રીનહાઉસ વાયુ નથી.

(B) 'એસિડ વર્ષા' માં $H_{2}SO_{4}$ (સલ્ફ્યુરિક એસિડ) સૌથી વધુ પ્રમાણમાં હોય છે.
ઉદ્યોગો,વાહનો અને થર્મલ પાવર પ્લાન્ટમાંથી વાતાવરણમાં મુક્ત થતા નાઇટ્રોજન અને સલ્ફરના ઓક્સાઇડ એ એસિડ વર્ષાના મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
આ ઓક્સાઇડનું ઓક્સિડેશન અને ત્યારબાદ જળવિભાજન થવાથી સલ્ફ્યુરિક એસિડ અને નાઇટ્રિક એસિડ બને છે,જે $HCl$ સાથે મળીને વરસાદની એસિડિટી માટે જવાબદાર છે.
ઓક્સિડેશનની પ્રક્રિયા પ્રદૂષિત વાતાવરણમાં રહેલા રજકણો દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
$2SO_{2(g)} + O_{2(g)} + 2H_{2}O_{(l)} \longrightarrow 2H_{2}SO_{4(aq)}$
$4NO_{2(g)} + O_{2(g)} + 2H_{2}O_{(l)} \longrightarrow 4HNO_{3(aq)}$

(B) ઓઝોન સ્તર સ્ટ્રેટોસ્ફિયરમાં ડાયઓક્સિજન $(O_2)$ અણુઓ પર $UV$ કિરણોત્સર્ગની અસર દ્વારા રચાય છે.
$1$. $O_2(g) \xrightarrow{UV} O(g) + O(g)$
$2$. $O(g) + O_2(g) \xrightarrow{UV} O_3(g)$
આમ,$UV$ કિરણોત્સર્ગ અને ઓક્સિજનની આંતરક્રિયા ઓઝોનનું નિર્માણ કરે છે.

(B, C) . વાતાવરણમાં $O_{3}$ દ્વારા $SO_{2}$ નું $SO_{3}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે,તેથી તે સિંક તરીકે કાર્ય કરે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$B$. $FGD$ (Flue Gas Desulfurization) એ ફ્લૂ ગેસમાંથી $SO_{2}$ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા છે,$NO_{2}$ નહીં. આ વિધાન ખોટું છે.
$C$. $NO$ તટસ્થ હોવાથી તેને આલ્કલાઇન સ્ક્રબિંગ દ્વારા સરળતાથી દૂર કરી શકાતું નથી. $NO_{2}$ ને આલ્કલાઇન સ્ક્રબિંગ દ્વારા દૂર કરી શકાય છે. આ વિધાન ખોટું છે.
$D$. $CCl_{4} + HF \xrightarrow{SbF_{5}} CF_{4} + HCl$ પ્રક્રિયામાં $SbF_{5}$ ઉદ્દીપક તરીકે વપરાય છે. આ વિધાન સાચું છે.
તેથી,વિધાન $B$ અને $C$ ખોટા છે.