અનુકૂલિત પ્રસરણ (Adaptive Radiation) અને ઓસ્ટ્રેલિયાના માર્સુપિયલ્સ (Marsupials) પર ટૂંકી નોંધ લખો.

(N/A) જૈવભૌગોલિક પુરાવા સૂચવે છે કે દૂરના વિસ્તારોમાં મર્યાદિત પ્રજાતિઓ સામાન્ય પૂર્વજો ધરાવે છે. નિવાસસ્થાનનું અલગીકરણ કદાચ આ સજીવોને પૃથ્વી પરના ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તાર સુધી મર્યાદિત રાખે છે.
આને નીચેની પ્રક્રિયાઓ દ્વારા સમજાવી શકાય છે:
$1$. અનુકૂલિત પ્રસરણ: એક ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક બિંદુથી શરૂ કરીને અન્ય ભૌગોલિક વિસ્તારો (નિવાસસ્થાનો) માં ફેલાતી વિવિધ પ્રજાતિઓના ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયાને અનુકૂલિત પ્રસરણ કહેવામાં આવે છે.
અનુકૂલિત પ્રસરણના ઉદાહરણો:
$(i)$ ડાર્વિનના ફિન્ચ પક્ષીઓ: ડાર્વિને ગાલાપાગોસ ટાપુઓ પર જીવોની અદભૂત વિવિધતા જોઈ હતી. ત્યાં તેણે નાના કાળા પક્ષીઓ જોયા જે તેને ખૂબ આકર્ષક લાગ્યા,જે પાછળથી ડાર્વિનના ફિન્ચ તરીકે ઓળખાયા. તેઓ અનુકૂલિત પ્રસરણનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. તેણે જોયું કે એક જ ટાપુ પર ફિન્ચની ઘણી જાતો હતી અને આ બધી જાતો મૂળ બીજ ખાતી ફિન્ચમાંથી જ વિકસી હતી. તેણે સમજાવ્યું કે સામાન્ય પૂર્વજ બીજ ખાતી જાતિમાંથી ઉદ્ભવ્યા પછી,ફિન્ચ વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં ફેલાઈ ગઈ અને અનુકૂલિત ફેરફારો થયા,ખાસ કરીને તેમની ચાંચના પ્રકારમાં. આ ફેરફારોને કારણે,કેટલીક કીટકભક્ષી અને કેટલીક શાકાહારી બની ગઈ. લાંબા સમય સુધી અલગ રહેવાથી,નવી પ્રકારની ફિન્ચ ઉભરી આવી જે નવા નિવાસસ્થાનમાં ટકી શકતી હતી.
(ii) ઓસ્ટ્રેલિયાના માર્સુપિયલ્સ: બીજું ઉદાહરણ ઓસ્ટ્રેલિયન માર્સુપિયલ્સ છે. ઘણા માર્સુપિયલ્સ,જે એકબીજાથી અલગ છે,એક પૂર્વજમાંથી વિકસ્યા હતા,પરંતુ તે બધા ઓસ્ટ્રેલિયન ટાપુ ખંડમાં હતા. જ્યારે એક અલગ ભૌગોલિક વિસ્તારમાં એક કરતા વધુ અનુકૂલિત પ્રસરણ જોવા મળે છે,ત્યારે તેને અભિસારી ઉત્ક્રાંતિ (convergent evolution) કહી શકાય. ઓસ્ટ્રેલિયામાં જરાયુજ સસ્તન પ્રાણીઓ પણ અનુકૂલિત પ્રસરણ દર્શાવે છે,જે વિવિધ પ્રકારના જરાયુજ સસ્તન પ્રાણીઓમાં વિકસે છે,જેમાંથી દરેક સંબંધિત માર્સુપિયલ જેવું જ દેખાય છે (દા.ત.,જરાયુજ વરુ અને તાસ્માનિયન વરુ-માર્સુપિયલ).