વક્રીભવનના નિયમો જણાવો. જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ લંબચોરસ કાચના સ્લેબમાંથી પસાર થાય ત્યારે વક્રીભવનની ઘટનાને કિરણ આકૃતિની મદદથી સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વક્રીભવનના નિયમો નીચે મુજબ છે:
$1$. આપાતકિરણ, વક્રીભૂતકિરણ અને બે પારદર્શક માધ્યમોને છૂટી પાડતી સપાટીના આપાતબિંદુએ દોરેલો લંબ, ત્રણેય એક જ સમતલમાં હોય છે.
$2$. સ્નેલનો નિયમ: પ્રકાશના આપેલ રંગ અને આપેલ માધ્યમોની જોડ માટે આપાતકોણના સાઈન $(\sin i)$ અને વક્રીભવનકોણના સાઈન $(\sin r)$ નો ગુણોત્તર અચળ રહે છે, જેને $\frac{\sin i}{\sin r} = \text{અચળાંક} = n_{21}$ તરીકે દર્શાવાય છે.
જ્યારે પ્રકાશનું કિરણ લંબચોરસ કાચના સ્લેબમાંથી પસાર થાય છે ત્યારે:
- કિરણ હવા (પાતળું માધ્યમ) માંથી કાચ (ઘટ્ટ માધ્યમ) માં પ્રવેશે છે અને લંબ તરફ વળે છે.
- તે કાચમાંથી પસાર થઈને ફરીથી કાચમાંથી હવામાં બહાર આવે છે, ત્યારે તે લંબથી દૂર જાય છે.
- નિર્ગમન કિરણ એ આપાતકિરણને સમાંતર હોય છે પરંતુ તેનું પાર્શ્વ સ્થાનાંતર થયેલું જોવા મળે છે. આપાતકિરણના મૂળ માર્ગ અને નિર્ગમન કિરણ વચ્ચેના આ લંબ અંતરને પાર્શ્વ સ્થાનાંતર કહે છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેનામાંથી શેમાં અનંત અંતરે મૂકેલી વસ્તુનું પ્રતિબિંબ અત્યંત નાનું અને બિંદુવત મળે છે?

$(a)$ એક અંતર્ગોળ અરીસો તેની સામે $10\, cm$ અંતરે મૂકેલી વસ્તુનું ત્રણ ગણું મોટું વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ રચે છે. અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ શોધો.
$(b)$ જ્યારે વસ્તુને બહિર્ગોળ અરીસાના ધ્રુવથી $6\, cm$ દૂર મૂકવામાં આવે ત્યારે કિરણ આકૃતિની મદદથી પ્રતિબિંબનું નિર્માણ દર્શાવો.

લેન્સ દ્વારા બનતી મીણબત્તીની જ્યોતનું પ્રતિબિંબ લેન્સની બીજી બાજુએ મૂકેલા પડદા પર મેળવવામાં આવે છે. જો પ્રતિબિંબ જ્યોત કરતા ત્રણ ગણું મોટું હોય અને લેન્સ તથા પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું અંતર $80 \, cm$ હોય,તો મીણબત્તીને લેન્સથી કેટલા અંતરે મૂકવી જોઈએ? લેન્સથી $80 \, cm$ ના અંતરે મળતા પ્રતિબિંબનો પ્રકાર શું છે?

Difficult
View Solution

પાર્શ્વીય સ્થાનાંતર (Lateral shift) એટલે શું?

$(a)$ અંતર્ગોળ અરીસાના વક્રતાકેન્દ્રમાંથી પસાર થતું પ્રકાશનું કિરણ પરાવર્તન પામ્યા બાદ તે જ માર્ગે પાછું કેમ ફરે છે?
$(b)$ વાહનોમાં પાછળનું દ્રશ્ય જોવા માટે બહિર્ગોળ અરીસાનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે કેમ કરવામાં આવે છે?
$(c)$ પાણીથી ભરેલા ગ્લાસમાં અંશતઃ ડૂબેલી પેન્સિલ હવા અને પાણીના આંતરપૃષ્ઠ આગળ સ્થાનાંતરિત થયેલી દેખાય છે. આ માટે જવાબદાર પ્રકાશની ઘટનાનું નામ આપો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo