ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલને કારણે ઇલેક્ટ્રિક પોટેન્શિયલનું સમીકરણ લખો અને તેની મહત્વની લાક્ષણિકતાઓ જણાવો. તેના વિશેષ કિસ્સાઓની ચર્ચા કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલને કારણે કોઈ બિંદુએ ઇલેક્ટ્રિક પોટેન્શિયલ $V$ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે: $V = k \left( \frac{\vec{p} \cdot \hat{r}}{r^2} \right) = \frac{k p \cos \theta}{r^2}$,જ્યાં $k = \frac{1}{4 \pi \epsilon_0}$,$\vec{p}$ એ ડાયપોલ મોમેન્ટ છે અને $\theta$ એ સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ અને ડાયપોલ મોમેન્ટ $\vec{p}$ વચ્ચેનો ખૂણો છે.
મહત્વની લાક્ષણિકતાઓ:
$(i)$ ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલને કારણે પોટેન્શિયલ એ બિંદુના સ્થાન સદિશ $\vec{r}$ અને ડાયપોલ મોમેન્ટ $\vec{p}$ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ પર આધાર રાખે છે.
$(ii)$ ઇલેક્ટ્રિક ડાયપોલનું પોટેન્શિયલ અંતર સાથે $\frac{1}{r^2}$ ના પ્રમાણમાં ઘટે છે,જ્યારે બિંદુવત વિદ્યુતભારનું પોટેન્શિયલ $\frac{1}{r}$ ના પ્રમાણમાં ઘટે છે.
વિશેષ કિસ્સાઓ:
$(1)$ અક્ષીય રેખા પરના બિંદુ માટે: $\theta = 0^\circ$ અથવા $180^\circ$,તેથી $V_a = \pm \frac{k p}{r^2}$.
$(2)$ વિષુવવૃત્તીય સમતલ પરના બિંદુ માટે: $\theta = 90^\circ$,તેથી $V_e = 0$.

Explore More

Similar Questions

ચાર વિદ્યુતભારો,દરેકનું મૂલ્ય $+q$ છે,તેવી તંત્રની ગોઠવણી ધ્યાનમાં લો. તંત્રની ગોઠવણીને આકૃતિ $(1)$ થી આકૃતિ $(2)$ માં બદલવા માટે બાહ્ય બળ દ્વારા કરવામાં આવેલ કાર્ય કેટલું હશે?

Difficult
View Solution

$\overrightarrow{p}$ મોમેન્ટ ધરાવતો એક વિદ્યુત ડાયપોલ સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$ માં મૂકવામાં આવ્યો છે. ડાયપોલને $90^{\circ}$ જેટલો ફેરવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય કેટલું હશે? $\left[\sin 0^{\circ}=\cos 90^{\circ}=0, \cos 0^{\circ}=\sin 90^{\circ}=1\right]$

$+3.2 \times 10^{-19} \, C$ અને $-3.2 \times 10^{-19} \, C$ ના બે વિદ્યુતભારો $2.4 \, \mathring{A}$ ના અંતરે રહેલા છે અને ડાયપોલ બનાવે છે. જો તેને $4 \times 10^5 \, V/m$ ની તીવ્રતા ધરાવતા સમાન વિદ્યુતક્ષેત્રમાં રાખવામાં આવે,તો સ્થાયી સંતુલનમાં તેની વિદ્યુત સ્થિતિઊર્જા કેટલી હશે?

ત્રણ બિંદુવત વિદ્યુતભારો $+Q$,$+2q$ અને $+q$ ને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ કાટકોણ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. જો આ તંત્રની કુલ સ્થિત-વિદ્યુત સ્થિતિઊર્જા શૂન્ય હોય,તો $Q$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?

$\vec p$ ડાઈપોલ મોમેન્ટ ધરાવતો વિદ્યુત ડાઈપોલ સમાન વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec E$ માં મૂકેલો છે. ડાઈપોલને તેની પ્રારંભિક સંતુલન સ્થિતિમાંથી $90^\circ$ જેટલું ભ્રમણ કરાવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય કેટલું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo