$L-C-R$ શ્રેણી $AC$ પરિપથ માટે સરેરાશ પાવરનું સમીકરણ લખો અને તેના વિવિધ કિસ્સાઓની ચર્ચા કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) આપેલ પરિપથ માટે સરેરાશ પાવરનું સમીકરણ,
$P = VI \cos \phi$
જ્યાં $V = \frac{V_{m}}{\sqrt{2}}$ અને $I = \frac{I_{m}}{\sqrt{2}}$ એ વોલ્ટેજ અને પ્રવાહના $RMS$ મૂલ્યો છે.
કિસ્સાઓ:
$(1)$ અવરોધક પરિપથ (માત્ર શુદ્ધ અવરોધ ધરાવતો પરિપથ):
આવા પરિપથમાં પ્રવાહ અને વોલ્ટેજ સમાન કળામાં હોય છે. તેથી,કળા તફાવત $\phi = 0^{\circ}$.
$\therefore$ સરેરાશ પાવર $P = VI \cos 0^{\circ} = VI$.
અહીં મહત્તમ પાવરનો વ્યય થાય છે.
$(2)$ શુદ્ધ ઇન્ડક્ટિવ અથવા કેપેસિટિવ પરિપથ:
શુદ્ધ ઇન્ડક્ટિવ પરિપથમાં,પ્રવાહ વોલ્ટેજ કરતા $\frac{\pi}{2}$ જેટલો પાછળ હોય છે. શુદ્ધ કેપેસિટિવ પરિપથમાં,પ્રવાહ વોલ્ટેજ કરતા $\frac{\pi}{2}$ જેટલો આગળ હોય છે. બંને કિસ્સામાં,$\phi = \frac{\pi}{2}$.
સરેરાશ પાવર $P = VI \cos \frac{\pi}{2} = 0$.
કોઈ પાવરનો વ્યય થતો નથી; આ પ્રવાહને વોટલેસ પ્રવાહ (wattless current) કહેવામાં આવે છે.
$(3)$ $L-C-R$ શ્રેણી પરિપથ:
$L-C-R$ શ્રેણી પરિપથમાં પાવરનો વ્યય $P = VI \cos \phi$ છે,જ્યાં $\phi = \tan^{-1}\left(\frac{X_{C} - X_{L}}{R}\right)$. પાવરનો વ્યય માત્ર અવરોધમાં જ થાય છે.
$(4)$ $L-C-R$ પરિપથમાં અનુનાદ (resonance) સમયે પાવરનો વ્યય:
અનુનાદ સમયે,$X_{C} - X_{L} = 0$,તેથી $\phi = 0^{\circ}$ અને $\cos \phi = 1$.
તેથી,$P = VI = I^{2}R$ (કારણ કે $Z = R$).
અનુનાદ સમયે પરિપથમાં મહત્તમ પાવરનો વ્યય થાય છે.

Explore More

Similar Questions

$V$ વોલ્ટેજ અને $I$ પ્રવાહ ધરાવતા $ac$ સર્કિટમાં,વ્યય થતો પાવર કેટલો છે?

એક $AC$ સર્કિટ માટે,પોટેન્શિયલ તફાવત અને પ્રવાહ અનુક્રમે $V = 10 \sqrt{2} \sin \omega t$ ($V$ માં) અને $I = 2 \sqrt{2} \cos \omega t$ ($A$ માં) દ્વારા આપવામાં આવે છે. સાધનમાં વપરાતો પાવર ............ $W$ છે.

એક શ્રેણી $LCR$ સર્કિટમાં $V=20 \sin 200 \pi t$ જેટલો $AC$ વોલ્ટેજ લાગુ પાડવામાં આવે છે,જે $I=10 \sin (200 \pi t + \frac{\pi}{3})$ જેટલો પ્રવાહ ઉત્પન્ન કરે છે. તો વ્યય થતો સરેરાશ પાવર કેટલો હશે ($W$ માં)?

એક $A.C.$ પરિપથમાં,કોઈ પણ ક્ષણે $e.m.f.$ $(\varepsilon)$ અને પ્રવાહ $(i)$ અનુક્રમે $E = E_o \sin \omega t$ અને $i = I_o \sin(\omega t - \phi)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. $A.C.$ ના એક ચક્ર દરમિયાન પરિપથમાં સરેરાશ પાવર કેટલો હશે?

એક ચોક કોઈલને $\frac{50}{\pi} \, Hz$ આવૃત્તિ ધરાવતા $AC$ સ્ત્રોત સાથે જોડવામાં આવે છે. જો કોઈલનો અવરોધ $1 \, \Omega$ અને ઇન્ડક્ટન્સ $10 \, mH$ હોય,તો પાવર ફેક્ટરનું મૂલ્ય શું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo