સમૂહ $-15$ ના તત્વોની ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ પર નોંધ લખો. સમૂહ $-15$ ના તત્વોના બંધન સ્વભાવ પર નોંધ લખો.

(N/A) સમૂહ $-15$ ના તત્વોની સામાન્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ $-3, +3$ અને $+5$ છે. પરમાણુ કદમાં વધારો અને ધાત્વીય ગુણધર્મને કારણે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $-3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા દર્શાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે. વાસ્તવમાં,$Bi$ ભાગ્યે જ $(-3)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $(+5)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા ઘટે છે અને $(+3)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે. બિસ્મથનું $(+5)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં જાણીતું એકમાત્ર સંયોજન $BiF_{5}$ છે.
નાઈટ્રોજન ઓક્સિજન સાથે $(+5)$ ઉપરાંત $(+1), (+2), (+4)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે. જોકે,તે હેલોજન સાથે $(+5)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં સંયોજનો બનાવતું નથી કારણ કે નાઈટ્રોજન પાસે બંધ બનાવવા માટે અન્ય તત્વો પાસેથી ઈલેક્ટ્રોન સ્વીકારવા માટે $d$-કક્ષકો હોતી નથી.
નાઈટ્રોજન $(+1)$ થી $(+4)$ સુધીની તમામ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં એસિડિક માધ્યમમાં અસમાનતા (disproportionation) દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે: $3HNO_{2} \rightarrow HNO_{3} + H_{2}O + 2NO$.
ફોસ્ફરસ કેટલાક ઓક્સો-એસિડમાં $(+1)$ અને $(+4)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે. ફોસ્ફરસ એસિડિક અથવા આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $(-3)$ થી $(+5)$ સુધીની તમામ મધ્યવર્તી અવસ્થાઓમાં અસમાનતા દર્શાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે: $2H_{3}PO_{2} \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} H_{3}PO_{4} + PH_{3}$.
આર્સેનિક,એન્ટિમની અને બિસ્મથ $(+3)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં અસમાનતાની દ્રષ્ટિએ સ્થિર છે.
(કોષ્ટક ઉપર મુજબ છે)
નાઈટ્રોજનની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ સુધી મર્યાદિત છે કારણ કે બંધન માટે માત્ર ચાર (એક $s$ અને ત્રણ $p$) કક્ષકો ઉપલબ્ધ છે. ભારે તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષામાં ખાલી $d$-કક્ષકો હોય છે જેનો ઉપયોગ બંધન (સહસંયોજકતા) માટે થઈ શકે છે અને તેથી તેઓ તેમની સહસંયોજકતા વિસ્તારી શકે છે. ઉદાહરણ: $PCl_{5}, [PCl_{6}]^{-}, [PF_{6}]^{-}$.
નાઈટ્રોજન તેના નાના કદને કારણે $p\pi-p\pi$ બંધ બનાવે છે,જ્યારે અન્ય તત્વો $p\pi-p\pi$ બંધ બનાવતા નથી. તેથી,તેમના મૂળભૂત અવસ્થામાં ફોસ્ફરસ,આર્સેનિક અને એન્ટિમની અનુક્રમે $P_{4}, As_{4}$ અને $Sb_{4}$ તરીકે ચતુષ્ફલકીય અણુઓ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
નાઈટ્રોજનમાં $d$-કક્ષકોની ગેરહાજરીને કારણે તે $d\pi-p\pi$ બંધ બનાવી શકતું નથી,જે અન્ય તત્વો સાથે શક્ય છે. ઉદાહરણ: $R_{3}P=O$ અથવા $R_{3}P=CH_{2}$ $(R = \text{alkyl group})$. જ્યારે ફોસ્ફરસ અને આર્સેનિકના સંયોજનો લિગાન્ડ તરીકે કાર્ય કરે છે ત્યારે તેઓ સંક્રાંતિ ધાતુઓ સાથે $d\pi-d\pi$ બંધ બનાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે: $P(C_{2}H_{5})_{3}$.