ફોસ્ફરસના અપરરૂપો પર નોંધ લખો.

(N/A) ફોસ્ફરસ ઘણા અપરરૂપોમાં જોવા મળે છે,જેમાંથી મહત્વના સફેદ,લાલ અને કાળા છે.
$I$. સફેદ ફોસ્ફરસ: સફેદ ફોસ્ફરસ એ પારભાસક સફેદ મીણ જેવો ઘન પદાર્થ છે. તે ઝેરી છે,પાણીમાં અદ્રાવ્ય છે પરંતુ કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડમાં દ્રાવ્ય છે અને અંધારામાં ચમકે છે (કેમિલ્યુમિનેસન્સ). તે નિષ્ક્રિય વાતાવરણમાં ઉકળતા $NaOH$ દ્રાવણમાં ઓગળીને $PH_{3}$ અને સોડિયમ હાઇપોફોસ્ફાઇટ $(NaH_{2}PO_{2})$ આપે છે.
$P_{4} + 3NaOH + 3H_{2}O \rightarrow PH_{3} + 3NaH_{2}PO_{2}$
સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં સફેદ ફોસ્ફરસ અન્ય ઘન તબક્કાઓ કરતા ઓછો સ્થિર અને તેથી વધુ સક્રિય છે,કારણ કે $P_{4}$ અણુમાં કોણીય તાણ હોય છે,જ્યાં ખૂણા માત્ર $60^{\circ}$ હોય છે. તે હવામાં સરળતાથી આગ પકડી લે છે અને $P_{4}O_{10}$ ના ઘટ્ટ સફેદ ધુમાડા આપે છે.
$P_{4} + 5O_{2} \rightarrow P_{4}O_{10}$
તે અલગ ટેટ્રાહેડ્રલ $P_{4}$ અણુઓનો બનેલો છે.
$II$. લાલ ફોસ્ફરસ: જ્યારે સફેદ ફોસ્ફરસને નિષ્ક્રિય વાતાવરણમાં $573 \ K$ તાપમાને ઘણા દિવસો સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે લાલ ફોસ્ફરસ મળે છે.
લાલ ફોસ્ફરસ પોલિમરિક છે,જે એકબીજા સાથે જોડાયેલા $P_{4}$ ટેટ્રાહેડ્રાની સાંકળોનો બનેલો છે. તે લોખંડ જેવી ભૂખરી ચમક ધરાવે છે અને તે ગંધહીન,બિન-ઝેરી છે અને પાણી તેમજ કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડમાં અદ્રાવ્ય છે.
જ્યારે લાલ ફોસ્ફરસને ઊંચા દબાણ હેઠળ ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે કાળા ફોસ્ફરસના તબક્કાઓની શ્રેણી પ્રાપ્ત થાય છે. રાસાયણિક રીતે લાલ ફોસ્ફરસ સફેદ ફોસ્ફરસ કરતા ઘણો ઓછો સક્રિય છે અને તે અંધારામાં ચમકતો નથી.