વેગ-સમયનો આલેખ એટલે શું? તે નીચેની બાબતો શોધવા માટે કેવી રીતે ઉપયોગી છે તે જણાવો:
$(i)$ પદાર્થનો પ્રવેગ.
$(ii)$ પદાર્થનું સ્થાનાંતર.
$(iii)$ આપેલા સમયમાં કાપેલું અંતર.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વેગ-સમયના આલેખમાં,સમયને $x$-અક્ષ પર અને વેગને $y$-અક્ષ પર લેવામાં આવે છે.
$(i)$ પ્રવેગ $=$ વેગમાં ફેરફાર $/$ સમય હોવાથી,વેગ-સમયના આલેખનો ઢાળ (slope) પ્રવેગ આપે છે. જો ઢાળ ધન હોય,તો તે પ્રવેગી ગતિ છે અને જો ઢાળ ઋણ હોય,તો તે પ્રતિપ્રવેગી ગતિ છે.
$(ii)$ વેગ $\times$ સમય $=$ સ્થાનાંતર હોવાથી,આલેખ અને સમયની અક્ષ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ સ્થાનાંતર દર્શાવે છે. સમયની અક્ષની ઉપરનું ક્ષેત્રફળ ધન સ્થાનાંતર અને નીચેનું ક્ષેત્રફળ ઋણ સ્થાનાંતર દર્શાવે છે. કુલ સ્થાનાંતર આ ક્ષેત્રફળોના બૈજિક સરવાળા દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
$(iii)$ પદાર્થ દ્વારા કાપેલું કુલ અંતર એ વેગ-સમયના આલેખ અને સમયની અક્ષ વચ્ચે ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળોના મૂલ્યોનો અંકગણિતીય સરવાળો (ચિહ્ન ધ્યાનમાં લીધા વગર) છે.

Explore More

Similar Questions

અચળ પ્રવેગથી ગતિ કરતા પદાર્થના સ્થાનાંતર-સમયના આલેખનો પ્રકાર કેવો હોય છે?

નીચે આપેલ વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો:
જો કોઈ પદાર્થ તેના સંદર્ભ બિંદુની સાપેક્ષમાં તેનું સ્થાન બદલતું ન હોય,તો તે પદાર્થ સ્થિર અવસ્થામાં છે તેમ કહેવાય.

નીચે આપેલ કારના ઝડપ-સમયના આલેખનો અભ્યાસ કરો અને નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આપો:
$(i)$ $OA$ દ્વારા કેવા પ્રકારની ગતિ દર્શાવવામાં આવી છે?
(ii) $AB$ દ્વારા કેવા પ્રકારની ગતિ દર્શાવવામાં આવી છે?
(iii) $BC$ દ્વારા કેવા પ્રકારની ગતિ દર્શાવવામાં આવી છે?
(iv) $O$ થી $A$ સુધી કારનો પ્રવેગ કેટલો છે?
$(v)$ $A$ થી $B$ સુધી કારનો પ્રવેગ કેટલો છે?
(vi) $B$ થી $C$ સુધી કારનો પ્રતિપ્રવેગ (મંદન) કેટલો છે?

જ્યારે સ્થાનાંતર શૂન્ય ન હોય ત્યારે શું કણ દ્વારા કાપેલું અંતર શૂન્ય હોઈ શકે?

એક ટ્રકનો વેગ-સમયનો આલેખ નીચે મુજબ છે.
$(a)$ $15$ સેકન્ડમાં ટ્રકનું સ્થાનાંતરનું મૂલ્ય ગણો.
$(b)$ મુસાફરીના કયા ભાગ દરમિયાન ટ્રક પ્રતિપ્રવેગી ગતિ (decelerating) કરી રહી હતી?
$(c)$ ટ્રકના સરેરાશ વેગનું મૂલ્ય ગણો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo