સોલેનોઇડ એટલે શું? ગુણાત્મક ચર્ચા દ્વારા ચુંબકીય ક્ષેત્ર વિશે માહિતી આપો.

(N/A) સોલેનોઇડ એટલે હેલિક્સના સ્વરૂપમાં નજીકથી વીંટાળાયેલો ઇન્સ્યુલેટેડ તાંબાનો તાર. લાંબા સોલેનોઇડનો અર્થ એ છે કે સોલેનોઇડની લંબાઈ તેના વ્યાસની સરખામણીમાં ખૂબ મોટી છે.
જો તેની લંબાઈ ત્રિજ્યા કરતા ટૂંકી હોય,તો તેને ટૂંકો સોલેનોઇડ કહેવામાં આવે છે.
તે હેલિક્સના સ્વરૂપમાં વીંટાળાયેલા લાંબા તારનો બનેલો હોય છે જ્યાં પાસપાસેના આંટાઓ નજીક હોય છે. તેથી,દરેક આંટાને વર્તુળાકાર લૂપ તરીકે ગણી શકાય.
વાઇન્ડિંગ માટે ઇનેમલ્ડ વાયરનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે જેથી આંટાઓ એકબીજાથી ઇન્સ્યુલેટેડ રહે.
કુલ ચુંબકીય ક્ષેત્ર એ તમામ આંટાઓને કારણે ઉદ્ભવતા ક્ષેત્રોનો સદિશ સરવાળો છે.
આકૃતિ $(a)$ માં આ સોલેનોઇડનો એક વિભાગ વિસ્તૃત રીતે દર્શાવવામાં આવ્યો છે.
આકૃતિ $(b)$ માં સમગ્ર મર્યાદિત સોલેનોઇડ અને તેનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર દર્શાવવામાં આવ્યું છે.
આકૃતિ $(a)$ માં,વર્તુળાકાર લૂપ્સ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બે પાસપાસેના આંટાઓ વચ્ચેનું ક્ષેત્ર નાબૂદ થાય છે.
આકૃતિ $(b)$ માં,આપણે જોઈએ છીએ કે આંતરિક મધ્યબિંદુ $P$ પરનું ક્ષેત્ર સમાન,પ્રબળ અને સોલેનોઇડની અક્ષની દિશામાં છે.
બાહ્ય મધ્યબિંદુ $Q$ પરનું ક્ષેત્ર નબળું છે અને તે સોલેનોઇડની અક્ષની દિશામાં છે,જેમાં કોઈ લંબ ઘટક નથી.
જેમ સોલેનોઇડ લાંબો બનાવવામાં આવે છે,તેમ તે લાંબી નળાકાર ધાતુની શીટ જેવો દેખાય છે.
સોલેનોઇડની બહારનું ક્ષેત્ર શૂન્યની નજીક પહોંચે છે. આપણે ધારી લઈએ છીએ કે બહારનું ક્ષેત્ર શૂન્ય છે.
અંદરનું ક્ષેત્ર દરેક જગ્યાએ અક્ષને સમાંતર બની જાય છે.