ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન (કેન્દ્રકીય સંલયન) એટલે શું? તેના ન્યુક્લિયર સમીકરણો આપી સમજાવો અને થર્મોન્યુક્લિયર ફ્યુઝનની વ્યાખ્યા લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં બે હલકા ન્યુક્લિયસ જોડાઈને એક ભારે ન્યુક્લિયસ બનાવે છે,જેના પરિણામે મોટી માત્રામાં ઉર્જા મુક્ત થાય છે.
ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન પ્રતિક્રિયાઓના ઉદાહરણો:
$(1)$ ${ }_{1}^{1} H + { }_{1}^{1} H \rightarrow { }_{1}^{2} H + e^{+} + \nu + 0.42 \text{ MeV}$
(પ્રોટોન + પ્રોટોન $\rightarrow$ ડ્યુટેરોન + પોઝિટ્રોન + ન્યુટ્રિનો + ઉર્જા)
$(2)$ ${ }_{1}^{2} H + { }_{1}^{2} H \rightarrow { }_{2}^{3} He + { }_{0}^{1} n + 3.27 \text{ MeV}$
(ડ્યુટેરોન + ડ્યુટેરોન $\rightarrow$ હિલિયમ-$3$ + ન્યુટ્રોન + ઉર્જા)
$(3)$ ${ }_{1}^{2} H + { }_{1}^{2} H \rightarrow { }_{1}^{3} H + { }_{1}^{1} H + 4.03 \text{ MeV}$
(ડ્યુટેરોન + ડ્યુટેરોન $\rightarrow$ ટ્રાઇટોન + પ્રોટોન + ઉર્જા)
ફ્યુઝન થવા માટે,ન્યુક્લિયસે સ્થિર વિદ્યુત કુલંબ અપાકર્ષણને દૂર કરવું પડે છે. આ માટે ઉચ્ચ ગતિજ ઉર્જાની જરૂર પડે છે,જે સામાન્ય રીતે $10^{7} \text{ K}$ થી $10^{9} \text{ K}$ ના તાપમાને પ્રાપ્ત થાય છે.
સંબંધ $K = \frac{3}{2} k_{B} T$ નો ઉપયોગ કરીને,જ્યાં $K \approx 400 \text{ keV}$,જરૂરી તાપમાન:
$T = \frac{2K}{3k_{B}} \approx 3 \times 10^{9} \text{ K}$ છે.
થર્મોન્યુક્લિયર ફ્યુઝન એટલે સિસ્ટમનું તાપમાન એટલું વધારીને કરવામાં આવતી ન્યુક્લિયર ફ્યુઝન પ્રક્રિયા કે જેથી કણો પાસે કુલંબ અપાકર્ષણ અવરોધને દૂર કરવા માટે પૂરતી ગતિજ ઉર્જા હોય.

Explore More

Similar Questions

${ }_{92}^{235} U$ ના વિખંડનમાં ઉત્પન્ન થતા ન્યુટ્રોનની સરેરાશ ઉર્જા કેટલી હોય છે?

પરમાણુ સંલયન (Nuclear fusion) નીચેનામાંથી કઈ જોડી માટે સામાન્ય છે:

ડ્યુટેરોન $(_1H^2)$ અને હિલિયમ $(_2He^4)$ માટે ન્યુક્લિઓન દીઠ બંધન ઊર્જા અનુક્રમે $1.1 \, MeV$ અને $7 \, MeV$ છે. જ્યારે બે ડ્યુટેરોનનું સંલયન થઈ હિલિયમ ન્યુક્લિયસ બને ત્યારે મુક્ત થતી ઊર્જા ........... $MeV$ શોધો.

Difficult
View Solution

$M + \Delta m$ દળ ધરાવતું એક ન્યુક્લિયસ સ્થિર છે અને તે $\frac{M}{4}$ અને $\frac{3M}{4}$ દળ ધરાવતા બે ડોટર ન્યુક્લિયસમાં વિભાજિત થાય છે. જો પ્રકાશની ઝડપ $c$ હોય,તો $\frac{M}{4}$ દળ ધરાવતા ડોટર ન્યુક્લિયસની ઝડપ કેટલી હશે?

ડ્યુટેરોન અને હિલિયમની ન્યુક્લિયોન દીઠ બંધન ઊર્જા અનુક્રમે $1.1 \, MeV$ અને $7 \, MeV$ છે. જો બે ડ્યુટેરોન ન્યુક્લિયસ જોડાઈને એક હિલિયમ ન્યુક્લિયસ બનાવે,તો મુક્ત થતી ઊર્જા $...... \, MeV$ છે.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo