પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન એટલે શું? તે કયા પરિબળ પર આધાર રાખે છે તે જણાવો. સ્પષ્ટ આકાશનો રંગ વાદળી કેમ હોય છે તે સમજાવો. અવકાશમાં રહેલા અવકાશયાત્રીને આકાશ કાળું દેખાય છે. આ અવલોકનનું કારણ સમજાવો.

(N/A) $(i)$ પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રકાશના કિરણો વાતાવરણમાં રહેલા ધૂળના રજકણો,હવાના અણુઓ અથવા અન્ય અશુદ્ધિઓ જેવા નાના કણો સાથે અથડાઈને તેમના સીધા માર્ગથી વિચલિત થાય છે.
$(ii)$ પ્રકીર્ણનનું પ્રમાણ મુખ્યત્વે કણોના કદ પર આધાર રાખે છે. ખૂબ જ સૂક્ષ્મ કણો મુખ્યત્વે ટૂંકી તરંગલંબાઇ ધરાવતા વાદળી પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરે છે,જ્યારે મોટા કણો લાંબી તરંગલંબાઇ ધરાવતા પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરે છે.
$(iii)$ જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ વાતાવરણમાંથી પસાર થાય છે,ત્યારે હવામાં રહેલા સૂક્ષ્મ કણો સફેદ પ્રકાશના વાદળી ઘટકનું તેની ટૂંકી તરંગલંબાઇને કારણે લાલ ઘટક કરતા વધુ પ્રબળતાથી પ્રકીર્ણન કરે છે. આ પ્રકીર્ણન પામેલો વાદળી પ્રકાશ આપણી આંખો સુધી પહોંચે છે,જેના કારણે આકાશ વાદળી દેખાય છે.
$(iv)$ અવકાશમાં કોઈ વાતાવરણ નથી અને તેથી સૂર્યપ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરવા માટે કોઈ કણો (જેમ કે હવાના અણુઓ અથવા ધૂળ) હાજર નથી. અવકાશયાત્રીની આંખો સુધી આકાશમાંથી કોઈ પ્રકાશ પહોંચતો ન હોવાથી,તે કાળું દેખાય છે.