વ્યતિકરણ (Interference) એટલે શું? તેના પ્રકારો વ્યાખ્યાયિત કરો.
(N/A) બે તરંગોના સંપાતપણાની ઘટનાને વ્યતિકરણ કહે છે.
તેના બે પ્રકારો છે:
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ (Constructive interference)
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ (Destructive interference)
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના શૃંગ પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના ગર્ત પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારનો સરવાળો થાય છે,જેને સહાયક વ્યતિકરણ કહે છે.
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના ગર્ત પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના શૃંગ પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારની બાદબાકી થાય છે,જેને વિનાશક વ્યતિકરણ કહે છે.
તેના બે પ્રકારો છે:
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ (Constructive interference)
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ (Destructive interference)
$(1)$ સહાયક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના શૃંગ પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના ગર્ત પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારનો સરવાળો થાય છે,જેને સહાયક વ્યતિકરણ કહે છે.
$(2)$ વિનાશક વ્યતિકરણ: જ્યારે એક તરંગનું શૃંગ બીજા તરંગના ગર્ત પર અથવા એક તરંગનો ગર્ત બીજા તરંગના શૃંગ પર સંપાત થાય,ત્યારે પરિણામી તરંગ માટે કંપવિસ્તારની બાદબાકી થાય છે,જેને વિનાશક વ્યતિકરણ કહે છે.
Explore More
Similar Questions
$f$ આવૃત્તિ ધરાવતા બે સમાન સુસંબદ્ધ ધ્વનિ ઉદગમો $R$ અને $S$ એકબીજાથી $5 \,m$ દૂર છે. $RS$ રેખાથી $12 \,m$ ના લંબ અંતરે અને ઉદગમોથી સમાન અંતરે ઉભેલો એક અવલોકનકાર મહત્તમ ધ્વનિ તીવ્રતા અનુભવે છે. જ્યારે તે $RS$ ને સમાંતર ગતિ કરીને કોઈ એક ઉદગમની બરાબર સામે આવે છે,ત્યારે ધ્વનિની તીવ્રતા ન્યૂનતમ થાય છે. તો $f$ નું એક શક્ય મૂલ્ય ............ $Hz$ ની નજીક છે (ધ્વનિની ઝડપ $330 \,m/s$ છે).
$2 \, W/m^2$ અને $3 \, W/m^2$ તીવ્રતા ધરાવતા બે ધ્વનિ તરંગો એક બિંદુએ ભેગા થઈને $5 \, W/m^2$ ની પરિણામી તીવ્રતા ઉત્પન્ન કરે છે. બે તરંગો વચ્ચેનો કળા તફાવત (phase difference) કેટલો હશે?
Easy
View Solutionએક જ દિશામાં ગતિ કરતા બે તરંગોના ગતિના સમીકરણો ${y_1} = A\sin (\omega t - kx)$ અને ${y_2} = A\sin (\omega t - kx - \theta )$ છે. માધ્યમના કણનો પરિણામી કંપવિસ્તાર કેટલો થશે?
Medium
View Solution$10 \,\mu m, 4 \,\mu m$ અને $7 \,\mu m$ કંપનવિસ્તાર ધરાવતા સમાન આવૃત્તિના ત્રણ તરંગો એક બિંદુ પર $\frac{\pi}{2}$ ના ક્રમિક કળા તફાવત સાથે પહોંચે છે. પરિણામી તરંગનો કંપનવિસ્તાર $\mu m$ માં કેટલો હશે?
MediumAIIMS 1995
View Solutionસમાન આવૃત્તિ ધરાવતા ત્રણ સુસંબદ્ધ તરંગોના કંપવિસ્તાર અનુક્રમે $10 \, \mu m$,$4 \, \mu m$ અને $7 \, \mu m$ છે,જે એક બિંદુ પર $\pi / 2$ ના ક્રમિક કળા તફાવત સાથે પહોંચે છે. પરિણામી તરંગનો કંપવિસ્તાર $\mu m$ માં કેટલો હશે?
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo