વિઘટન (Decomposition) એટલે શું? સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિઘટન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા વિઘટકો (જેમ કે બેક્ટેરિયા અને ફૂગ) જટિલ કાર્બનિક પદાર્થોનું સરળ અકાર્બનિક પદાર્થો જેવા કે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$,પાણી $(H_2O)$ અને વિવિધ પોષક તત્વોમાં રૂપાંતર કરે છે.
$1$. વિઘટન માટેના કાચા માલને 'અવશેષી પદાર્થ' (Detritus) કહેવામાં આવે છે,જેમાં મૃત વનસ્પતિના અવશેષો (પાંદડાં,છાલ,ફૂલો) અને પ્રાણીઓના મૃત અવશેષો,જેમાં મળનો પણ સમાવેશ થાય છે.
$2$. આ પ્રક્રિયામાં વિવિધ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે: અવખંડન (Fragmentation),નિક્ષાલન (Leaching),અપચય (Catabolism),હ્યુમિફિકેશન (Humification) અને ખનીજીકરણ (Mineralization).
$3$. અળસિયાને ઘણીવાર 'ખેડૂતોના મિત્ર' કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ જટિલ કાર્બનિક પદાર્થોના વિઘટનમાં (અવખંડન) મદદ કરે છે અને જમીનને પોચી બનાવવામાં મદદ કરે છે,જે વિઘટનની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે.

Explore More

Similar Questions

$A$: ડેટ્રિટસ (મૃત જૈવિક પદાર્થ) આહાર શૃંખલા ડેટ્રિટસથી શરૂ થાય છે.
$R$: ફૂગ અને બેક્ટેરિયા જેવા વિઘટકો આવી આહાર શૃંખલાઓમાં મુખ્ય વિઘટકો છે.

હ્યુમસ (Humus) એટલે શું?

વિઘટનની પ્રક્રિયા માટે અસંગત વિધાન પસંદ કરો.

વિઘટનની પ્રક્રિયાના કયા તબક્કામાં પાણીમાં દ્રાવ્ય અકાર્બનિક પોષકતત્વો જમીનમાં પ્રવેશે છે?

નીચે આપેલા વર્ણનમાં $P, Q$ અને $R$ પ્રક્રિયાઓ ઓળખો:
$I -$ મૃત અવશેષીય પદાર્થોને નાના-નાના કણોમાં તોડવાની પ્રક્રિયા $- P$
$II -$ બેક્ટેરિયા અને ફૂગના ઉત્સેચકો મૃત અવશેષીય ઘટકોને સરળ અકાર્બનિક પદાર્થોમાં વિઘટન કરે છે $- Q$
$III -$ પાણીમાં દ્રાવ્ય અકાર્બનિક પોષકો જમીનના સ્તરોમાં નીચે ઉતરે છે અને અનુપલબ્ધ ક્ષારો તરીકે અવક્ષેપિત થાય છે $- R$
$P, Q$ અને $R$ માટે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo