કેશિકાત્વ (Capillarity) એટલે શું? કેશિકાત્વના બે વ્યવહારુ ઉદાહરણો આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કેશિકાત્વ એ એવી ઘટના છે જેમાં પ્રવાહીને કેશનળી (ખૂબ જ ઝીણા કાણાંવાળી નળી) માં ડુબાડતા પ્રવાહી ઉપર ચઢે છે અથવા નીચે ઉતરે છે. આ અસર પ્રવાહીના પૃષ્ઠતાણ અને પ્રવાહી-ઘન સપાટી પર લાગતા આસંજક (adhesive) અને સસંજક (cohesive) બળોને કારણે થાય છે.
કેશિકાત્વના બે વ્યવહારુ ઉદાહરણો નીચે મુજબ છે:
$1$. દીવાની વાટમાં તેલનું ઉપર ચઢવું: વાટના તાંતણાઓ વચ્ચે રહેલી ઝીણી જગ્યાઓમાંથી કેશિકાત્વને કારણે તેલ ઉપર ચઢે છે,જેનાથી તે જ્યોત સુધી પહોંચી શકે છે.
$2$. બ્લોટિંગ પેપર દ્વારા શાહીનું શોષણ: બ્લોટિંગ પેપરમાં મોટી સંખ્યામાં ઝીણા છિદ્રો હોય છે જે કેશનળી તરીકે કામ કરે છે,જે કેશિકાત્વ દ્વારા શાહીને કાગળમાં ખેંચે છે.

Explore More

Similar Questions

જો બે કેશિકા નળીઓમાં પ્રવાહીની ઊંચાઈનો વધારો $6.6\,cm$ અને $2.2\,cm$ હોય,તો નળીઓની ત્રિજ્યાનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

એક કેશિકા નળીની અંદરની દીવાલ પર મીણનું પડ ચડાવવામાં આવે છે અને પછી નળીને પાણીમાં ડૂબાડવામાં આવે છે. તો,મીણ વગરની કેશિકાની તુલનામાં,સંપર્કકોણ $\theta$ અને પાણી જે ઊંચાઈ $h$ સુધી ઉપર ચઢે છે તેમાં શું ફેરફાર થાય છે?

જ્યારે કેશિકાને પાણીમાં ડુબાડવામાં આવે છે,ત્યારે પાણી તેમાં $0.015 \ m$ જેટલું ઉપર ચઢે છે. જો પાણીનું પૃષ્ઠતાણ $75 \times 10^{-3} \ N/m$ હોય,તો કેશિકાની ત્રિજ્યા ....... $mm$ છે.

એક ચોક્કસ કેશનળીમાં પાણી $10 \ cm$ ઊંચાઈ સુધી ઉપર ચઢે છે. જ્યારે બીજી સમાન નળીને પારો (mercury) માં ડુબાડવામાં આવે છે,ત્યારે પારાનું સ્તર $3.42 \ cm$ જેટલું નીચે જાય છે. પારાની ઘનતા $13.6 \ g/cc$ છે. કાચના સંપર્કમાં પાણી માટે સંપર્કકોણ $0^o$ છે અને કાચના સંપર્કમાં પારા માટે $135^o$ છે. પાણી અને $Hg$ ના પૃષ્ઠતાણનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?

બંને છેડે ખુલ્લી એક ઊભી કાચની કેશ નળીમાં થોડું પાણી છે. નળીમાં પાણી નીચેનામાંથી કયો આકાર ધારણ કરી શકે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo