એઝિયોટ્રોપ્સ (Azeotropes) એટલે શું? તેના પ્રકારો સમજાવો.

(N/A) એઝિયોટ્રોપ્સ એ દ્વિઅંગી મિશ્રણો છે જે પ્રવાહી અને બાષ્પ બંને અવસ્થાઓમાં સમાન બંધારણ ધરાવે છે અને અચળ તાપમાને ઉકળે છે. આવા કિસ્સાઓમાં,વિભાગીય નિસ્યંદન (fractional distillation) દ્વારા ઘટકોને અલગ કરવા શક્ય નથી.
એઝિયોટ્રોપ્સના બે પ્રકાર છે: ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ અને મહત્તમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ.
$(i)$ ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ: જે દ્રાવણો રાઉલ્ટના નિયમથી મોટું ધન વિચલન દર્શાવે છે,તે ચોક્કસ બંધારણે ન્યૂનતમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બનાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,ઇથેનોલ-પાણીના મિશ્રણનું વિભાગીય નિસ્યંદન કરવાથી આશરે $95 \%$ કદથી ઇથેનોલ ધરાવતું દ્રાવણ મળે છે. એકવાર આ બંધારણ પ્રાપ્ત થઈ જાય,પછી પ્રવાહી અને બાષ્પ સમાન બંધારણ ધરાવે છે અને વધુ અલગતા થતી નથી.
$(ii)$ મહત્તમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ: જે દ્રાવણો રાઉલ્ટના નિયમથી મોટું ઋણ વિચલન દર્શાવે છે,તે ચોક્કસ બંધારણે મહત્તમ ઉત્કલન એઝિયોટ્રોપ બનાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,નાઈટ્રિક એસિડ અને પાણી આ પ્રકારના એઝિયોટ્રોપનું ઉદાહરણ છે. આ એઝિયોટ્રોપ આશરે $68 \%$ નાઈટ્રિક એસિડ અને $32 \%$ પાણીનું દળથી બનેલું છે,જેનું ઉત્કલન બિંદુ $393.5 \ K$ છે.