સમતાપી પ્રક્રિયા (isothermal process), એડિબેટિક પ્રક્રિયા (adiabatic process) અને સમદાબી પ્રક્રિયા (isobaric process) એટલે શું? આદર્શ વાયુ માટે ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો પ્રથમ નિયમ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $1$. સમતાપી પ્રક્રિયા: એવી પ્રક્રિયા જેમાં તંત્રનું તાપમાન અચળ રહે છે $(T = \text{અચળ})$. આદર્શ વાયુ માટે, આંતરિક ઉર્જા અચળ રહે છે $(dU = 0)$.
$2$. એડિબેટિક પ્રક્રિયા: એવી પ્રક્રિયા જેમાં તંત્ર અને તેના પર્યાવરણ વચ્ચે ઉષ્માની કોઈ આપ-લે થતી નથી $(dQ = 0)$.
$3$. સમદાબી પ્રક્રિયા: એવી પ્રક્રિયા જેમાં તંત્રનું દબાણ અચળ રહે છે $(P = \text{અચળ})$.
$4$. ઉષ્માગતિશાસ્ત્રનો પ્રથમ નિયમ: આદર્શ વાયુ માટે, પ્રથમ નિયમ $dQ = dU + dW$ દ્વારા આપવામાં આવે છે, જ્યાં $dQ$ એ તંત્રને આપેલી ઉષ્મા છે, $dU$ એ આંતરિક ઉર્જામાં થતો ફેરફાર છે, અને $dW$ એ તંત્ર દ્વારા થયેલું કાર્ય છે.

Explore More

Similar Questions

ફકરામાં આપેલી માહિતીના આધારે યાદીઓને યોગ્ય રીતે જોડીને નીચેનાનો જવાબ આપો.
આદર્શ એકપરમાણ્વીય વાયુ પરની થર્મોડાયનેમિક્સ પ્રક્રિયામાં,વાયુ દ્વારા શોષાયેલી સૂક્ષ્મ ઉષ્મા $T \Delta X$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T$ એ સિસ્ટમનું તાપમાન છે અને $\Delta X$ એ સિસ્ટમના થર્મોડાયનેમિક જથ્થા $X$ માં થતો સૂક્ષ્મ ફેરફાર છે. એક મોલ એકપરમાણ્વીય આદર્શ વાયુ માટે,$X = \frac{3}{2} R \ln \left(\frac{T}{T_A}\right) + R \ln \left(\frac{V}{V_A}\right)$. અહીં,$R$ એ વાયુ અચળાંક છે,$V$ એ વાયુનું કદ છે,$T_A$ અને $V_A$ અચળાંકો છે.
નીચેની $List-I$ પ્રક્રિયામાં સામેલ કેટલીક રાશિઓ આપે છે અને $List-II$ આ રાશિઓના કેટલાક સંભવિત મૂલ્યો આપે છે.
List-$I$List-$II$
$(I)$ પ્રક્રિયા $1 \rightarrow 2 \rightarrow 3$ માં સિસ્ટમ દ્વારા થયેલ કાર્ય$(P)$ $\frac{1}{3} R T_0 \ln 2$
$(II)$ પ્રક્રિયા $1 \rightarrow 2 \rightarrow 3$ માં આંતરિક ઉર્જામાં ફેરફાર$(Q)$ $\frac{1}{3} R T_0$
$(III)$ પ્રક્રિયા $1 \rightarrow 2 \rightarrow 3$ માં સિસ્ટમ દ્વારા શોષાયેલી ઉષ્મા$(R)$ $R T_0$
$(IV)$ પ્રક્રિયા $1 \rightarrow 2$ માં સિસ્ટમ દ્વારા શોષાયેલી ઉષ્મા$(S)$ $\frac{4}{3} R T_0$
$(T)$ $\frac{1}{3} R T_0 (3 + \ln 2)$
$(U)$ $\frac{5}{6} R T_0$

જો એક મોલ એકપરમાણ્વીય આદર્શ વાયુ પર કરવામાં આવતી પ્રક્રિયા $PV$-આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ હોય,જેમાં $P_0 V_0 = \frac{1}{3} R T_0$ હોય,તો સાચી જોડ છે:
$(1)$ $I \rightarrow Q, II \rightarrow R, III \rightarrow P, IV \rightarrow U$
$(2)$ $I \rightarrow S, II \rightarrow R, III \rightarrow Q, IV \rightarrow T$
$(3)$ $I \rightarrow Q, II \rightarrow R, III \rightarrow S, IV \rightarrow U$
$(4)$ $I \rightarrow Q, II \rightarrow S, III \rightarrow R, IV \rightarrow U$
જો એક મોલ એકપરમાણ્વીય આદર્શ વાયુ પરની પ્રક્રિયા $TV$-આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ હોય,જેમાં $P_0 V_0 = \frac{1}{3} R T_0$ હોય,તો સાચી જોડ છે:
$(1)$ $I \rightarrow S, II \rightarrow T, III \rightarrow Q, IV \rightarrow U$
$(2)$ $I \rightarrow P, II \rightarrow R, III \rightarrow T, IV \rightarrow S$
$(3)$ $I \rightarrow P, II \rightarrow R, III \rightarrow Q, IV \rightarrow T$
$(4)$ $I \rightarrow P, II \rightarrow R, III \rightarrow T, IV \rightarrow P$
પ્રશ્ન $(1)$ અને $(2)$ માટે જવાબ આપો.

યાદી-$I$ ને યાદી-$II$ સાથે જોડો:
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$A$. આદર્શ વાયુનું દબાણ કદના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં બદલાય છે. $I$. એડિબેટિક (નિરુદ્ધોષ્મ) પ્રક્રિયા
$B$. શોષાયેલી ઉષ્માનો કેટલોક ભાગ આંતરિક ઉર્જા વધારવા અને કેટલોક ભાગ કાર્ય કરવા માટે વપરાય છે. $II$. સમકદ પ્રક્રિયા
$C$. તંત્ર દ્વારા ઉષ્માનું શોષણ કે ઉત્સર્જન થતું નથી. $III$. સમતાપી પ્રક્રિયા
$D$. વાયુ પર કે વાયુ દ્વારા કોઈ કાર્ય થતું નથી. $IV$. સમદાબ પ્રક્રિયા

એક આદર્શ વાયુને નીચે આપેલા $p-V$ આલેખ દ્વારા દર્શાવેલ ચક્રમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. $A$ થી $B$ સુધીની વક્ર રેખા એ એડિયાબેટિક (સમઉષ્મીય) પ્રક્રિયા છે. તો,

$PT$ આલેખમાં એક ચક્રીય પ્રક્રિયા $ABCA$ દર્શાવેલ છે. જ્યારે તેને $PV$ આલેખ પર રજૂ કરવામાં આવે,ત્યારે તે કેવું દેખાશે?

Difficult
View Solution

$1 \, \text{mole}$ આદર્શ વાયુ માટે $V-T$ આલેખમાં એક ચક્રીય પ્રક્રિયા દર્શાવેલ છે. પ્રક્રિયાઓ $AB$, $BC$ અને $CA$ માં થયેલ કાર્ય અનુક્રમે શોધો.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo