જો બલ્બથી અંતર બમણું કરવામાં આવે તો બલ્બમાંથી આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા પર શું અસર થાય છે? જેમ $LASER$ કિરણ રૂમની લંબાઈમાં મુસાફરી કરે છે,તેની તીવ્રતા મૂળભૂત રીતે અચળ રહે છે. $LASER$ કિરણની કઈ ભૌમિતિક લાક્ષણિકતા અચળ તીવ્રતા માટે જવાબદાર છે જે બલ્બના પ્રકાશના કિસ્સામાં ગેરહાજર છે?
(A) બલ્બ જેવા બિંદુવત ઉદગમમાંથી આવતા પ્રકાશની તીવ્રતા $(I)$ વ્યસ્ત વર્ગના નિયમનું પાલન કરે છે,$I \propto \frac{1}{r^2}$. જો અંતર $(r)$ બમણું કરવામાં આવે,તો તીવ્રતા તેના મૂળ મૂલ્યના $\frac{1}{4}$ ગણી થઈ જાય છે.
તેનાથી વિપરીત,$LASER$ કિરણ અચળ તીવ્રતા જાળવી રાખે છે કારણ કે તે અત્યંત સમાંતર (highly collimated) હોય છે. આ માટે જવાબદાર ભૌમિતિક લાક્ષણિકતા તેનો ઓછો ફેલાવો (low divergence) છે.
$LASER$ પ્રકાશની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ જે આ વર્તણૂક માટે જવાબદાર છે:
$(i)$ અત્યંત સમાંતર (ઓછો ફેલાવો)
$(ii)$ એકવર્ણી (Monochromatic)
$(iii)$ સુસંબદ્ધ (Coherent)
$(iv)$ એકદિશીય (Unidirectional)
આ ગુણધર્મો બલ્બ દ્વારા ઉત્સર્જિત પ્રકાશમાં ગેરહાજર હોય છે,જે ગોળાકાર રીતે ફેલાય છે.
તેનાથી વિપરીત,$LASER$ કિરણ અચળ તીવ્રતા જાળવી રાખે છે કારણ કે તે અત્યંત સમાંતર (highly collimated) હોય છે. આ માટે જવાબદાર ભૌમિતિક લાક્ષણિકતા તેનો ઓછો ફેલાવો (low divergence) છે.
$LASER$ પ્રકાશની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ જે આ વર્તણૂક માટે જવાબદાર છે:
$(i)$ અત્યંત સમાંતર (ઓછો ફેલાવો)
$(ii)$ એકવર્ણી (Monochromatic)
$(iii)$ સુસંબદ્ધ (Coherent)
$(iv)$ એકદિશીય (Unidirectional)
આ ગુણધર્મો બલ્બ દ્વારા ઉત્સર્જિત પ્રકાશમાં ગેરહાજર હોય છે,જે ગોળાકાર રીતે ફેલાય છે.
Explore More
Similar Questions
આકૃતિમાં $P$ અને $Q$ ને $20 \, m$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા બે સમાન તીવ્રતાના સુસંબદ્ધ ઉદગમો તરીકે દર્શાવેલ છે. $PQ$ વચ્ચેનું અંતર $5.0 \, m$ છે અને $P$ નો કળા તફાવત $Q$ કરતા $90^{\circ}$ આગળ છે. $A, B$ અને $C$ એ $PQ$ ના મધ્યબિંદુથી સમાન અંતરે આવેલા ત્રણ દૂરના અવલોકન બિંદુઓ છે. $A, B$ અને $C$ પર વિકિરણોની તીવ્રતાનો ગુણોત્તર કેટલો હશે?
પ્રકાશના કયા રંગની તરંગલંબાઈ સૌથી વધુ હોય છે?
કૉલમ $I$ માં યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગની ચાર પરિસ્થિતિઓ દર્શાવેલ છે,જેમાં પડદો સ્લિટ $S_1$ અને $S_2$ થી દૂર રાખેલ છે. દરેક કિસ્સામાં $S_1 P_0 = S_2 P_0$,$S_1 P_1 - S_2 P_1 = \lambda / 4$ અને $S_1 P_2 - S_2 P_2 = \lambda / 3$ છે,જ્યાં $\lambda$ એ પ્રકાશની તરંગલંબાઈ છે. કિસ્સા $B, C$ અને $D$ માં,સ્લિટ $S_2$ પર $\mu$ વક્રીભવનાંક અને $t$ જાડાઈની પારદર્શક શીટ મૂકેલી છે. દરેક કિસ્સામાં શીટની જાડાઈ અલગ છે. પડદા પરના બિંદુ $P$ પર પહોંચતા પ્રકાશના તરંગો વચ્ચેનો કળા તફાવત $\delta(P)$ અને તીવ્રતા $I(P)$ છે. કૉલમ $I$ માં આપેલી દરેક પરિસ્થિતિને કૉલમ $II$ માં આપેલા વિધાન(નો) સાથે જોડો.
કૉલમ $I$ કૉલમ $II$ $(A)$ શીટ નથી $(p)$ $\delta(P_0) = 0$ $(B)$ $(\mu-1)t = \lambda / 4$ $(q)$ $\delta(P_1) = 0$ $(C)$ $(\mu-1)t = \lambda / 2$ $(r)$ $I(P_1) = 0$ $(D)$ $(\mu-1)t = 3\lambda / 4$ $(s)$ $I(P_0) > I(P_1)$ $(t)$ $I(P_2) > I(P_1)$
| કૉલમ $I$ | કૉલમ $II$ |
| $(A)$ શીટ નથી | $(p)$ $\delta(P_0) = 0$ |
| $(B)$ $(\mu-1)t = \lambda / 4$ | $(q)$ $\delta(P_1) = 0$ |
| $(C)$ $(\mu-1)t = \lambda / 2$ | $(r)$ $I(P_1) = 0$ |
| $(D)$ $(\mu-1)t = 3\lambda / 4$ | $(s)$ $I(P_0) > I(P_1)$ |
| $(t)$ $I(P_2) > I(P_1)$ |
જ્યારે ઘટ્ટ માધ્યમમાં પ્રસરતું તરંગ પાતળા માધ્યમમાં પ્રવેશે ત્યારે કોલમ-$1$ ને કોલમ-$2$ સાથે જોડો:
કોલમ-$1$ કોલમ-$2$ $(a)$ ઝડપ $(i)$ વધે છે $(b)$ તેનો કંપવિસ્તાર $(ii)$ ઘટે છે $(iii)$ અચળ રહે છે
| કોલમ-$1$ | કોલમ-$2$ |
|---|---|
| $(a)$ ઝડપ | $(i)$ વધે છે |
| $(b)$ તેનો કંપવિસ્તાર | $(ii)$ ઘટે છે |
| $(iii)$ અચળ રહે છે |
Easy
View Solutionલેસર છે:
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo